loader

Festiwal

 

MONIUSZKO_150. W 150 rocznicę śmierci kompozytora.

W roku 2022 wspominamy rocznicę 150-lecia śmierci polskiego kompozytora, autora oper narodowych – Stanisława Moniuszki (1819-1872). To wyśmienita okazja, aby, mając na uwadze doświadczenia Roku Moniuszkowskiego sprzed trzech lat, przedstawić i promować w Gdańsku to, co oprócz oper, okazało się mieć największy potencjał, czyli muzykę sakralną kompozytora. Dlatego w dniach 27-30 maja w ramach wiosennej edycji festiwalu ORGANy PLUS+© pod hasłem MONIUSZKO_150 przedstawimy Państwu cztery monograficzne koncerty poświęcone twórczości tego wybitnego artysty.

Rodzina kompozytora pochodziła z Ubiela koło Mińska, w którym zdobywał pierwsze szlify edukacji muzycznej. W latach 1837-1840 Moniuszko studiował w Berlinie. Tam powstawały i były opublikowane jego pierwsze utwory. Zanim zaproszono go do Warszawy, przez osiemnaście lat (1840-1858) mieszkał i działał w Wilnie. Jego działalność (pomijając podróże) obejmowała więc tereny dzisiejszych Niemiec, Litwy, Białorusi i Polski, a kompozytor znając wiele języków poruszał się swobodnie w kulturze swojego czasu czerpiąc z niej dla siebie i swojej twórczości, i współpracując w tych miejscach z artystami różnych narodowości.

Dzisiejszy świat zmienia się dynamicznie na naszych oczach. Nieopisane okrucieństwo wojny na Ukrainie rozpoczętej i prowadzonej przez Rosję ma na celu m.in. wprowadzić ponownie długotrwałe podziały nie tylko w naszym regionie, ale również w całej Europie. Dlatego tak bardzo istotne jest, aby pokazywać, iż nasze różnice nie oddalają nas od siebie, ale, mogą być dla nas wzajemną inspiracją i wsparciem. Dlatego też w czasie wiosennej edycji festiwalu ORGANy PLUS+ © artyści z Polski, Litwy i Niemiec wspólnie pochylą się nad dziełem Moniuszki szukając w niej wartości, wynikających ze wspólnych dla nas wszystkich kulturowych korzeni. Planując to wydarzenie nie sądziliśmy, że właśnie ta międzynarodowa kulturalna współpraca Polaków, Litwinów i Niemców stanie się jasnym i mocnym przesłaniem, że także w ten sposób możemy działać wspólnie na arenie międzynarodowej w naszym regionie i przeciwstawić się tym, którzy chcą nas podzielić i po raz kolejny wprowadzić chaos, strach, terror i nieufność w naszych wzajemnych relacjach.

Twórczość sakralna Moniuszki pozostawała dotychczas zupełnie w cieniu innych dzieł kompozytora i stanowiła margines prezentacji koncertowych, podczas, gdy według mojej opinii, to najpełniejsza autorska wypowiedź twórcy, wypływająca nie z potrzeb merkantylnych lecz wewnętrznych, dotykająca najgłębszych i najważniejszych dziedzin życia. Z tej twórczości niewielką recepcją i tradycją wykonawczą cieszyły się do tej pory cztery Litanie Ostrobramskie, podczas gdy twórczości religijna obejmuje ponad dziewięćdziesiąt kompozycji różnych rozmiarów i gatunków na różnorodny aparat wykonawczy. Przyczyn słabej znajomości tego fragmentu dzieła kompozytora jest wiele. Tuż po śmierci kompozytora, kiedy to w muzyce europejskiej do głosu doszła wielka symfonika i neoromantyczna stylistyka całkowicie przewartościowano artystycznie, ale również po prostu przeredagowano jego utwory dostosowując ją do wymogów nowej stylistyki, z ewidentną dla nich szkodą. Część z nich nie była wznawiana. Praktyka wykonawcza dzieł Moniuszki była i jest zdominowana poprzez współczesne osiągnięcia estetyczne, przez co nie do końca oddaje, a czasami wręcz wypacza walory muzyczne twórczości kompozytora osłabiając ich wyraz. Utwory polskiego twórcy en bloc były postrzegane z jednej strony jako ważny element naszej kultury o mocnym zabarwieniu patriotycznym i narodowym, a z drugiej - jako twórczość mało oryginalna, zgrzebna, wręcz zaściankowa, co stwarzało wrażenie, że dla artystów i odbiorców szukających wartości estetycznych nie jest repertuar wystarczająco interesujący, a dla wykonawców i organizatorów istotny artystycznie. Ta bardzo niesprawiedliwa dla Moniuszki opinia wynikała z niewłaściwej perspektywy percepcyjnej rzutującej ocenę estetyczną dzieła poprzez pryzmat dokonań twórców działających w późniejszych czasach. Na szczęście jej odbiór zmienia się obecnie za sprawą nurtu HIP, w którym powraca się do praktyki wykonawczej z przed wieków i przywraca się utworom ich pierwotny kształt i blask. Po wydarzeniach Roku Moniuszkowskiego wiemy już, że wykonania historycznie poinformowane kompozycji sakralnych Moniuszki, i to w różnych aspektach, nie tylko dotyczących instrumentarium, ale również, umiejscowienia i wielkości zespołów śpiewaczych, użycia zrewidowanych materiałów nutowych przywraca kompozycjom niezwykły wyraz i głębię świadcząc o świetnym i nierzadko nowatorskim wręcz warsztacie kompozytorskim w kontekście czasu, w którym powstały i twórców jego generacji. A przede wszystkim jest to twórczość do głębi poruszająca emocjonalnie.

Rok Moniuszkowski przyspieszył prace nad rewizją źródłowych materiałów muzycznych także w kontekście dzieł religijnych. Bardzo się cieszymy, że dzięki współpracy z PWM wiele z nich zabrzmi w czasie naszych koncertów po raz pierwszy w nowej, ale za to maksymalnie zbliżonej do pierwowzoru formie. Zaprezentujemy przegląd różnych form muzycznych, które uprawiał Moniuszko, od wielkich kompozycji symfonicznych po małe i kameralne opracowania na chór z towarzyszeniem organów.

Inaugurujemy festiwal mocnym gdańsko-wileńskim akcentem nawiązującym do ścisłej współpracy Gdańska z miastem partnerskim – Wilnem. W trakcie koncertu w piątek 27 maja o godz. 19.00 tradycyjnie we franciszkańskim kościele Świętej Trójcy w Gdańsku gdańscy artyści Maciej Jachimowicz przy organach, dyrygenci Beata Śnieg i Michał Kozorys, a także chóry Akademii Muzycznej im. St. Moniuszki w Gdańsku: Chór żeński „Gaudium per Canto” oraz Chór Mieszany Wydziału Dyrygentury Chóralnej, Muzyki Kościelnej, Edukacji Artystycznej, Rytmiki i Jazzu przedstawią utwory z czasów wileńskich, m.in. dwie msze na chór żeński i organy, które gdańskie studentki wykonują od wielu już lat z ogromną dbałością o kształt artystyczny.

Moniuszko jest znany również jako autor Śpiewnika Domowego – zbioru niewielkich pieśni do domowego użytku, rzadko jednak jest okazja, aby posłuchać pieśni sakralnych, które swoją melodyką wzbudzają wielkie emocje. Taka okazja nadarzy się w czasie drugiego koncertu, w sobotę 28 maja o godz. 19.30 w kościele oo. Salezjanów pw. Św. Jana Bosko na gdańskiej Oruni. Młodym śpiewakom Nikolinie Gąsior – sopran, Karolinie Borowczyk – alt, Adamowi Brusznickiemu – tenor i Dominikowi Mazanowi – bas będzie towarzyszył wybitny i doświadczony organista ze Śląska, rektor Akademii Muzycznej w Katowicach – Władysław Szymański, który okrasi program wokalny kompozycjami organowymi z czasów Moniuszki.

Dzięki współpracy z Nadbałtyckim Centrum Kultury kolejne dwa koncerty odbędą się w Centrum św. Jana w Gdańsku. Najpierw w niedzielę 29 maja o godz. 19.00 w międzynarodowej obsadzie usłyszymy wielkie dzieła kompozytora. Będą to Litanie Ostrobramskie, hymny, Requiem Aeternam oraz Marsz Żałobny w zupełnie nowym opracowaniu bazującym na materiałach źródłowych przygotowanych przez Polskie Wydawnictwo Nutowe. Wśród wykonawców słowacka sopranistka Ingrida Gapova, niemiecka alcistka Marion Eckstein, polski tenor Sebastian Mach oraz niemiecki bas baryton Tobias Berndt. Solistom towarzyszyć będzie gdański zespół Goldberg Baroque Ensemble poszerzony o instrumentalistów z Litwy i Niemiec grających na romantycznych instrumentach oraz chór kameralny z Lipska Gellert Ensemble. Koncert poprowadzi Andrzej Szadejko.

Ostatni akcentem, trochę na wybrzmieniu kulminacji niedzielnej będzie koncert monograficzny poświęcony sakralnym dziełom kameralnym Stanisława Moniuszki. Kompozytor pisał utwory o treściach religijnych z potrzeby serca. Dlatego są one najgłębszym wyrazem jego artystycznej duszy. Oprócz chóru i organów, bardzo często dysponował w nich kwintet smyczkowy w pojedynczej obsadzie. Taki oryginalny zestaw wykonawców usłyszymy w poniedziałek 30 maja o godz. 19.00. W wykonaniu litewskiego organisty Vidasa Pinkeviciusa, który będzie również improwizował w stylu kompozytora, oraz dwóch zespołów polskiego Goldberg String Quintet oraz niemieckiego Gellert Ensemble pod kierunkiem Andreasa Mitschke z Lipska zabrzmi między innymi przepiękna rozbudowana msza łacińska Des-dur, jedno z ostatnich dzieł kompozytora.

W tym miejscu chciałbym wyrazić swoją wdzięczność wszystkim instytucjom, których wsparcie spowodowało, że festiwal ma tak wyjątkowy program i kształt artystyczny. Są to Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Miasto Gdańsk, Samorząd Województwa Pomorskiego, klasztor franciszkanów w Gdańsku, Nadbałtyckie Centrum Kultury oraz parafia pw. Św. Jana Bosko na Oruni.

Mamy nadzieję, że z gruntu nowe, bazujące na historycznej praktyce wykonawczej podejście do kompozycji wielkiego Polaka pozwoli nam zbliżyć się do pierwowzoru i zweryfikować niektóre nawyki słuchowe i estetyczne dotyczące jego twórczości, a monograficzne koncerty poświęcone muzyce sakralnej pozwolą Państwu choć na moment wniknąć w romantyczny świat wewnętrznych przemyśleń i doznań niebanalnego twórcy jakim był Stanisław Moniuszko. Do czego serdecznie zapraszam.

prof. dr hab. Andrzej Szadejko

dyrektor artystyczny festiwalu ORGANy PLUS+©

Dyrektor

Andrzej Szadejko

Kompozytor, dyrygent, organista, organizator życia muzycznego.

Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie i i Hochschule für Alte Musik Schola Cantorum Basiliensis w Bazylei/Szwajcaria. Uczestniczył w 30 mistrzowskich kursach organowych, klawesynowych i na pianoforte w Polsce, Niemczech, Holandii i Szwajcarii. Finalista i laureat wielu konkursów organowych w Polsce i za granicą. Profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku. Profesor wizytujący uczelni w Niemczech, Finlandii i USA. Laureat i stypendysta wielu instytucji polskich i zagranicznych. Od roku 1994 regularnie koncertuje w Polsce, Europie, a także w USA jako solista, kameralista i dyrygent.

Oprócz organowej działalności koncertowej zajmuje się także komponowaniem. Ekspert w dziedzinie historycznego budownictwa organowego. Jest konsultantem, bądź sprawuje nadzór nad wieloma projektami organowymi w Polsce, a także na Litwie i w Belgii. Założyciel i szef zespołu Goldberg Baroque Ensemble, z którym nagrywa premierowe wykonania kantat kompozytorów z Pomorza. Jako solista i dyrygent ma na swoim koncie 25 wydawnictw płytowych dla wytwórni polskich i niemieckich wielokrotnie nominowanych do nagrody FRYDERYK oraz OPUS KLASSIK. Obecnie jest szefem artystycznym serii MUSICA BALTICA i GDAŃSK ORGAN LANDSCAPE w renomowanej wytwórni niemieckiej MDG.

Autor wydawnictw monograficznych, a także opracowań naukowych i artykułów drukowanych w periodykach polskich i zagranicznych. Autor audycji „Organy Nieograne” w Programie Drugim Polskiego Radia. Organizator i autor wielu formatów artystycznych i festiwali w Gdańsku i Warszawie: Festiwal ORGANy PLUS+®, cykl Koncerty dla Gdańszczan, happeningi dla dzieci Popiszczmy Razem, konkurs plastyczny „…i zagrały organy”, Pomerania 2008 – międzynarodowe spotkania budowniczych organów, GdO Tagung 2018 - Międzynarodowy Zlot Miłośników Organów, festiwal „Moniuszko w Kościołach Warszawy”.

Program

Festiwal ORGANy PLUS+® 2022 WIOSNA: MONIUSZKO_150

Wykonawcy

Nasze media

Reportaże z koncertów festiwalowych yt

YouTube video

YouTube video
YouTube video
YouTube video
YouTube video

Miejsca

Klasztor OO. Franciszkanów

Kompleks franciszkańskich zabudowań klasztornych położony jest na Starym Przedmieściu, w bezpośrednim sąsiedztwie głównych atrakcji turystycznych Starego Miasta w Gdańsku. Należący ponownie do Franciszkanów Kościół Św. Trójcy (i Św. Anny) jest doskonale widoczny przy wjeździe do Gdańska od strony południowej, a jego więźba dachowa z wieżyczką-sygnaturką jest dominującym elementem panoramy starego miasta od strony południowej.
Historia budowli sięga XIV wieku i początków działalności franciszkanów w Gdańsku. W wieku XVI w zabudowaniach poklasztornych stworzono sławne gimnazjum i pierwszą bibliotekę publiczną. W wieku XIX w murach klasztornych powstało muzeum historii naturalnej. Po drugiej wojnie światowej, mimo oporów komunistycznych władz państwowych, Franciszkanie powrócili do części kompleksu zamykając tym samym pewien etap historii tego miejsca.
Kościół Św. Trójcy to jeden z trzech oryginalnie zachowanych od zniszczeń wojennych kościołów gdańskich. Jest to gotycka budowla, w typie halowym złożona z dwóch części:
trójnawowego kościoła głównego i jednonawowego prezbiterium. Obie części są przedzielone lektorium z 1488 roku. Jest to jedyna tego typu oryginalnie zachowana konstrukcja w Polsce. Niespotykane właściwości akustyczne zapewniają gotyckie sklepienia kościoła głównego, podtrzymywane na wysokości 22,65 m przez 10 masywnych filarów rozstawionych w dwóch szeregach co 5 metrów. Szerokość trzech naw to 29,1 metrów, a długość kościoła głównego (50,7 m) wraz z prezbiterium sięga 82 metrów. W konstrukcji bryły budowli kościelnej zwraca uwagę asymetryczne zgięcie osi prezbiterium względem osi kościoła głównego. Organy są umiejscowione na dwóch przylegających do siebie balkonach po południowej stronie lektorium na przecięciu kościoła głównego i prezbiterium, w transepcie. Składają się z trzech szaf, w których umieszczono piszczałki. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie architektoniczne w Polsce i jedno z kilku podobnych na świecie.
Temu najprawdopodobniej zawdzięczany doskonałe warunki akustyczne do realizacji przedsięwzięć muzycznych, których forma ograniczona jest tylko wyobraźnią i pomysłowością organizatora.
afejsakos

Centrum Św. Jana w Gdańsku

Pierwsza wzmianka o istnieniu niewielkiej kaplicy pod wezwaniem św. Jana pojawiła się w 1358. Od około 1360 do ok 1546 roku trwała budowa trójnawowej gotyckiej świątyni w typie halowym, jednak aż do końca osiemnastego wieku konstrukcja kościoła była wzmacniana z zewnątrz ze względu na niestabilną statykę. W latach 1463–1465 kościół otrzymał sklepienia gwiaździste, a w 1612 roku pojawił się tam jeden z największych europejskich kamiennych ołtarzy autorstwa Abrahama van den Blocke'a, zachowany do dziś. W latach 1680-1690 przy północnej stronie transeptu powstała biblioteka fundacji Zachariasza Zappio. W marcu 1945 kościół spłonął. Zniszczeniu uległy więźba dachowa, dach, okna i posadzka, naruszona została konstrukcja, a także bliźniacze kamieniczki barokowe przy południowej ścianie prezbiterium. Po zakończeniu działań wojennych wypalony budynek kościoła przykryto dachem i zabezpieczono jego cenne sklepienia. Samą świątynię przeznaczono na lapidarium i nie został objęty planową rekonstrukcją Głównego Miasta, a większość jego wyposażenia została przeniesiona do Kościoła Mariackiego w Gdańsku. Kościół nie został po wojnie przejęty na cele kultu religijnego, przez wiele lat niszczał, stanowił także scenografię dla filmów wojennych skutkiem czego popadał w dalszą ruinę. W 1960 gmina ewangelicka zrezygnowała z własności świątyni, ale dopiero w 1991 kościół formalnie przekazano diecezji gdańskiej.
Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku na podstawie umowy z Archidiecezją Gdańską jako użytkownik kościoła św. Jana od 1995 roku zarządza jego odbudową, konserwacją i adaptacją na Centrum Kultury - Centrum św. Jana. Odbudowa organów Johanna Rhodego jest największym elementem II etapu projektu rewaloryzacji i adaptacji kościoła, i została dofinansowana w ramach projektu „Rewaloryzacja i adaptacja kościoła św. Jana w Gdańsku na Centrum Św. Jana – etap II”, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

akos

Kościół Świętego Jana Bosko na Oruni

Pierwsza drewniana kaplica została wzniesiona przez Krzyżaków na Oruni prawdopodobnie w I połowie XV wieku. W 1571 została ona rozbudowana i konwertowana na kościół luterański, który w roku 1577 spłonął. Dopiero w roku 1608 zapoczątkowano budowę nowego kościoła, a w roku 1684 dobudowano wieżę. W wyniku kolejnej przebudowy, zakończonej 13.06.1764 roku, rozbudowano zachodnią i północną część świątyni.
3 września 1813 kościół został podpalony przez oblegające Gdańsk wojska rosyjskie. Dopiero w roku 1820 dzięki osobistemu i finansowemu zaangażowaniu radcy handlowego Hoenego, który był posiadaczem dużych terenów na Oruni rozpoczęto budowę dzisiejszej światyni według projektu nadwornego cesarskiego architekta – Karla Friedricha Schinkla z Berlina. Powstała ceglana neogotycka bryła kościoła wraz ze smukłą wieżą, zwieńczoną ostrym hełmem z rzadko spotykanymi pozornymi, „gotyckimi” sklepieniami wykonanymi z drewna i pokrytymi warstwą tynku kształtującą żebra i konsole wspartymi na 8 drewnianych filarach podtrzymujących również emporę biegnącą wzdłuż ścian bocznych, łączącą się nad wejściem głównym, na której umieszczono później organy. Nowy oruński kościół konsekrowano 5 października 1823 r. Friedrich Hoene m.in. właściciel terenu, na którym obecnie znajduje się Park Oruński, ufundował ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i organy.
Kościół trwał w dobrej kondycji do roku 1945, kiedy to nacierające wojska radzieckie ponownie go zniszczyły. Pomimo jednak uszkodzenia dachu, wieży i okien, z których powypadały maswerki i witraże świątynia nie uległ tak ogromnej dewastacji, jak większość budynków sakralnych w samym mieście.
Po wojnie budynek kościoła na Oruni został przez ówczesnego biskupa gdańskiego Karola Marię Spletta przydzielony salezjanom, jako kościół rektorski, a 15 lipca 1994 roku kościół stał się kościołem parafialnym, odłączając się od pobliskiej parafii na Starych Szkotach.

akos

Pałac Opatów

Początki Pałacu Opatów sięgają wieku piętnastego, o czym świadczą fragmenty muru zewnętrznego i gotyckie sklepienia piwnic pałacowych. Jednak obecny rokokowy kształ budynek otrzymał w trakcie przebudowy w latach 1754-1756, z fundacji ostatniego opata klasztoru oliwskiego Jacka Rybickiego. W 1945 roku pałac został podpalony przez Niemców, a dwadzieścia lat później odbudowany przez ówczesne Muzeum Pomorskie w Gdańsku. Obecnie jest jednym z oddziałów Muzeum Narodowego w Gdańsku. We wnętrzach pałacowych znajduje się wysoka rokokowa sala muzyczna, która u swojego sklepienie połączona jest trzema dużymi oknami z pomieszczeniem dla muzyków. To założenie architektoniczne umożliwa prezentacje muzyki z epoki w sposób, w jaki wykonywaną ją w osiemanstym wieku.

Organy

O organach w kościele Św. Trójcy w Gdańsku

Organy w kościele Św. Trójcy w Gdańsku są ewenementem konstrukcyjnym, architektonicznym i muzycznym na skalę światową. Są jednym z najważniejszych instrumentów w Europie, promieniującym już teraz na całą kulturę muzyczną regionu. Jest to jedyny tego typu instrument w Polsce i w Europie.
Instrument spełnia funkcje liturgiczne, koncertowe, oświatowe, edukacyjne i badawcze w różnych programach przeznaczonych dla dzieci, młodzieży i specjalistów w wielu dziedzinach sztuki i techniki.
Projekt odbudowy wielkich organów zakłada odtworzenie stylistyki i technik budownictwa właściwych dla siedemnasto- i osiemnastowiecznego Gdańska.
Zachowanie większości elementów drewnianych szaf organowych (ok. 66% szafy głównej i pozytywu oraz 90% prospektu pedałowego), o wielkiej wartości historycznej i artystycznej, umożliwiło zrekonstruowanie ich w kształcie pierwotnym - zachowując stylistykę manierystyczną empory, szafy głównej i Rückpositivu, oraz stylistykę barokową balkonu i prospektu pedałowego. Zinwentaryzowane elementy poddane były pracom konserwatorskim i odtworzeniowym, a następnie użyte do odbudowy elementów architektonicznych empory i prospektów organowych. Prace odbywały się pod nadzorem konserwatorskim i organmistrzowskim.
Odbudowa organów w kościele św. Trójcy ma podstawowe znaczenie dla rozwoju kulturalnego kompleksu klasztornego. Jest to największy i jeden z ostatnich obecnie restaurowanych i rekonstruowanych zabytków ruchomych Gdańska.
Celem odbudowy organów Mertena Friese, było przywrócenie ich kształtu i charakteru, jaki instrument miał po ostatniej przebudowie z okresu baroku z połowy XVIII-go wieku, dokonanej przez gdańskiego organmistrza Rudolpha Dalitza.
Odtworzenie instrumentu nastąpiło przy użyciu technik budownictwa organowego właściwych dla epoki, w której organy były budowane. Powstał instrument o kształcie i możliwościach niespotykanych, a wręcz niemożliwych do uzyskania w innych miejscach w Polsce. W barokowym kształcie organy nawiązują do tradycji budownictwa organowego charakterystycznego dla krajów basenu Morza Bałtyckiego i tworzą ważne ogniwo odtworzenia kultury rzemieślniczej kręgu hanzeatyckiego, w takich miastach, jak Hamburg, Stralsund, Kopenhaga, Göteborg, Sztokholm czy Ryga.
Odbudowa, tak dużego i ważnego dla kultury muzycznej regionu i Polski, instrumentu ma wiele unikalnych cech. Przede wszystkim konstrukcja instrumentu składającego się z kilku prospektów nie ma sobie podobnych na całym świecie. Ponadto organy są umiejscowione na swoim dawnym miejscu, na balustradzie po południowej stronie prezbiterium, przy lektorium. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie konstrukcyjne na świecie. W żadnym innym kościele w Polsce i w Europie nie istnieje tak duże lektorium z przylegającymi do niego organami, mogące pomieścić chór i orkiestrę. Daje to praktycznie nieograniczone możliwości wykorzystania wnętrza kościoła św. Trójcy dla celów muzycznych, nadając tym produkcjom dodatkowy walor wykonawstwa zgodnego z historycznymi praktykami muzycznymi.
Całkowita rekonstrukcja organów umożliwia wykonywanie koncertów kameralnych-instrumentalnych i wokalnych (w prezbiterium), kameralnych-instrumentalnych i wokalnych z organami (lektorium), oraz dużych koncertów symfonicznych i oratoryjno-kantatowych (główny kościół). Usytuowanie wykonawców i słuchaczy zależy tylko od charakteru koncertu, liczby słuchaczy i rodzaju repertuaru.
Projekt został ukończony w maju 2018 roku, a organy już teraz służą nie tylko celom liturgicznym czy koncertowym, ale również edukacyjnym i naukowym.

Krótka historia instrumentu

1616-18 - prawdopodobnie Merten Freise buduje organy
1697 - Georg Nitrowski wykonuje Cimbelstern
1703 - Tobias Lehmann przebudowuje instrument i dobudowuje szafę pedałową
1757 - ostatnia barokowa przebudowa instrumentu przez Rudolpha Dalitza
1914 - instrument zostaje rozbudowany i spneumatyzowany przez firmę organmistrzowską Otto Heinrichsdorfa
1943 - demontaż organów w czasie Drugiej Wojny Światowej
1960 - częściowa rekonstrukcja balkonu pedałowego i budowa pneumatycznego instrumentu przez firmę Ryszarda Plenikowskiego z Kartuz
2008 - początek rekonstrukcji zabytkowych szaf organowych
2013 - odbudowa pierwszej sekcji instrumentu - Rückpositivu przez firmę organmistrzowską Kristiana Wegscheidera z Drezna we współpracy z Szymonem Januszkiewiczem z Niedalina
2015 zakończenie rekonstrukcji wszystkich elementów zabytkowych szaf organowych
2017 - odbudowa kolejnych sekcji organowych – Gross Pedal, Klein Pedal, Brustwerk
2018 - odbudowa sekcji głównej – Hauptwerk i zakończenie projektu.

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach Johanna Friedricha Rhodego

W roku 2019, po 77 latach powracił na swoje dawne miejsce w zrekonstruowanej formie jeden z najświetniejszych instrumentów osiemnastowiecznej Europy, którego nowoczesne rozwiązania technologiczne były w tamtym czasie przez znawców stawiane za wzór dla innych instrumentów. 30-głosowy instrument powstał oryginalnie wraz z chórem muzycznym w latach 1760-61 jako drugi instrument pomocniczy dla wielkich organów głównych, których prospekt znajduje się obecnie w Bazylice Mariackiej. Budowniczym tego najnowocześniejszego instrumentu w owym czasie w Europie był Johann Friedrich Rhode, prawdopodobnie uczeń Andreasa Hildebrandta z Gdańska, współpracownik Christiana Obucha na Pomorzu i Warmii, oraz Jonasa Grena i Petera Strahla w Szwecji. Przepiękną snycerkę i oprawę rzeźbiarską prospektu organowego wykonał Johann Heinrich Meissner, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy działających nad Bałtykiem. Szczęśliwie ten bogato rzeźbiony i złocony prospekt organowy dzięki ewakuacji w latach 1943-44 zachował się w całości. Instrument musiał zostać jednak odtworzony. Główna ideą, która przyświecała tej realizacji była maksymalna wierność oryginałowi, co udało się osiągnąć niemal w 100 % dzięki profesjonalnej pracy firmy konserwatorskiej p. Jacka Dyżewskiego Dart z Gdańska oraz konsorcjum polsko-belgijskiemu firm organmistrzowskich Guido Schumachera z Eupen w Belgii i Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego. Intonacja i strojenie zostały powierzone wybitnemu organmistrzowi z Łotwy – Janisowi Kalninsowi. Całość projektu była prowadzona przez Iwonę Berent – kustosza kościoła Św. Jana, która od wielu lat kieruje konsekwentnie rewitalizacją całego kościoła oraz dr hab. Andrzeja Szadejko – autora badań i koncepcji rekonstrukcji organów, który pełnił nadzór nad projektem, a obecnie jest kuratorem instrumentu.

Krótka historia instrumentu

1560-64 – pierwsze znane nam organy boczne zbudowane w nawie południowej przez Hansa Behrendta
1642 – kolejny instrument zbudowany przez Michaela Fischera.
1688 – przeniesienie organów bocznych do nawy północnej.
1760-61 – nowe organy Johanna Friedricha Rhodego z nowym chórem muzycznym zbudowane w miejsce poprzedniego instrumentu.
1912 – nowe 17-głosowe pneumatyczne organy Eduarda WItteka zbudowane w historycznej szafie organowej
1943-44 – demontaż barokowego prospektu i empory organowej
1945 – zniszczenie kościoła i organów pneumatycznych
2017-2019 – rekonstrukcja barokowo-klasycznych organów przez konsorcjum firm Guido Schumachera i Szymona Januszkiewicza

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach w kościele Św. Jana Bosko na Oruni

Historia najmniejszego z instrumentów festiwalowych jest bardzo zawiła. Przez długi czas pierwotne autorstwo instrumentu przypisywano w literaturze Johannowi Hellwigowi z roku 1611. Jednak w trakcie niedawnej renowacji odkryto, że mechaniczny 20-głosowy instrument oryginalnie powstał w roku 1749 w warszatacie słynnego gdańskiego organmistrza – Andreasa Hildebrandta dla nieistniejącego już kościoła szpitalnego, który kolejny raz odbudowano w 1734 roku tuż za murami Gdańska. Z tej okazji 8 czerwca 1749 roku w trakcie poświęcenia nowowybudowanych organów wykonano uroczystą kantatę Johanna Daniela Pucklitza, gdańskiego kompozytora – Saget dank allezeit, która zachowała się w zbiorach Biblioteki Gdańskiej. Kościół ten został ponownie zniszczony w 1807 roku przez wojska francuskie, a zdewastowany instrument wraz z szafą zdemontował i przechował gdański organmistrz Christian Ephraim Ahrendt. W roku 1824 używając oryginalnych elementów zorganów Hildebrandta, Ahrendt zbudował na chórze oruńskiej świątyni nowy instrument przystosowując go wizualnie do neogotyckiego wystroju wnetrza. W dwudziestym wieku instrument ulegał wielokrotnym przebudowom. Najpierw w 1911 w barokowej szafie Eduard Wittek wybudował nowe 17-głosowe organy pneumatyczne, a następnie w latach 1986 Wawrzyniec Rychert, a w latach 2000 inni nieuprawnienie ludzie zmieniali częściowo dyspozycję instrumentu oraz parametry techiczne doprowadzając do jego dewastacji.

Dzięki inicjatywie księdza Mariusza Słomińskiego, proboszcza parafii pw. Św. Jana Bosko na Oruni  w latach 2017-18 zrealizowano projekt renowacji i częściowej rekonstrukcji neoromantycznych organów pneumatycznych elbląskiej firmy Eduarda Wittka ufundowanych w 1911 roku dla tutejszego kościoła przez rodzinę Hoene. Program dwuletnich prac obejmował renowację i konserwację szafy organowej oraz przywrócenie oryginalnego neoromantycznego kształtu instrumentu sprzed ponad stu lat. W prace pod nadzorem dr hab. Andrzeja Szadejko zaangażowana była firma organmistrzowska Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego i pracownia konserwatorska pani Jolanty Pabiś-Ptak oraz ich współpracownicy. Konserwacja organów była wspierana finansowo z ofiar parafian oraz ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Miasta Gdańska.

Obecnie jest to jedyny jednorodny stylistycznie instrument neoromantyczny na całym Pomorzu.

Krótka historia instrumentu

1749 – nowe organy Andreasa Hildebrandta w odbudowanym Lazaretkirche za murami miasat Gdańska
1807 – demontaż pozostałości organów przez gdańskiego organistrza Christiana Ephraima Ahrendta
1824 – budowa nowego instrumentu z uzyciem elementów starego w kościele na Oruni
1911 – Eduard Wittek buduje nowe organy pneumatyczne w barokowej szafie.
1986 – Wawrzyniec Rychert przebudowuje instrument w duchu Orgelbewegung
Lata 2000 – dewastacja instrumentu przez samozwańczych organmistrzów
2017-18 – renowacja i częściowa rekonstrukcja organów Witteka przez Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

Patronat

Renowacja organów w kościele Św. Anny (1710/1911) – Zaproszenie do udziału w Patronacie

W latach 2008-2018 udało się z wielkim sukcesem poddać renowacji i odbudować wielkie manierystyczno-barokowe organy z kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku. Tym samym przywróciliśmy do życia jeden z najwspanialszych i najcenniejszych instrumentów organowych na Pomorzu.
Wysiłek związany z jego odbudową był ogromy, także w wymiarze finansowym. Jednakże entuzjazm i życzliwość wielu osób oraz instytucji pokazały nam, że warto było podjąć to wyzwanie. Na przestrzeni lat, w których prowadziliśmy odbudowę, wielkie organy zyskały ponad 600 Patronów instytucjonalnych i indywidualnych zaangażowanych w dzieło odbudowy. Dziś zatem, co najmniej tyle osób (w tym całe Rodziny), może z dumą powiedzieć: to NASZE organy. Instrument z kaplicy Świętej Anny jest z pewnością obiektem innej klasy niż organy z kościoła Świętej Trójcy - jest zdecydowanie mniejszy, a jego szata zewnętrzna nie jest tak imponująca. Organy te są jednak niezwykle cennym zabytkiem kultury muzycznej w Gdańsku. Prospekt wykonany przez Hildebrandta w 1710 r. zachował się in situ, a wewnątrz szafy organowej zachowało się sporo oryginalnych elementów instrumentu wykonanego na początku XX w. Niebagatelny jest również fakt, że organy w kaplicy Świętej Anny fundowali w XVIII w. gdańszczanie, spotykający się tu na liturgii celebrowanej w języku polskim. Dziś organy, które szczęśliwie przetrwały działania wojenne, wymagają natychmiastowej konserwacji i naprawy. Mamy nadzieję, że w dziele ich renowacji będzie nam towarzyszył podobny entuzjazm i zaangażowanie, z którym spotkaliśmy się przy odbudowie wielkich organów z kościoła Świętej Trójcy.

o. Tomasz Jank
gwardian klasztoru i rektor
kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku

Kontakt: Rektor kościoła Świętej Trójcy, o. Tomasz Jank OFMConv., tel. 606 231 933, tjank@franciszkanie.pl
Adres: Klasztor Franciszkanów w Gdańsku, ul. Świętej Trójcy 4, 80-822 Gdańsk
Wydzielone konto na rzecz renowacji organów z kościoła Świętej Anny:
(PLN): 06 1240 1268 1111 0010 1470 9558
(EURO): 07 1240 5400 1978 0010 4884 9565
Właściciel rachunków: KLASZTOR FRANCISZKANÓW W GDAŃSKU
Adres właściciela rachunków: ŚWIĘTEJ TRÓJCY 4, 80-822 GDAŃSK
Oddział prowadzący rachunki: Bank Pekao, Oddział w Gdańsku ul. Ogarna 116, 12405400

Galeria

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 4.06.2021 + Sweelinck

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 5.06.2021

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 6.06.2021

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 12.06.2021

Organizacja

Jak dojechać

Miejsce koncertów:
Kościół OO. Franciszkanów p.w. Św. Trójcy w Gdańsku, ul. Św. Trójcy 4
Centrum Św. Jana w Gdańsku ul. Świętojańska 50
Kościół rzymskokatolicki pw. Św. Jana Bosko ul. Gościnna 15

Wyśrodkuj mapę

Bilety

Cena biletów:
  • 30/60 PLN – normalny
  • 20/30 PLN – ulgowy

Bilety ulgowe przysługują:

  • studentom (z ważną legitymacją)
  • posiadaczom Karty do Kultury
  • posiadaczom KARTY DUŻEJ RODZINY
  • Patronom Piszczałek

Bilety do nabycia na godzinę przed koncertem. Rezerwacje biletów na bilety@organyplus.com do odebrania najpóźniej na pół godziny przed rozpoczęciem koncertu.
Na koncert w dniu 27.05.2022 wstęp wolny, obowiązują wejściówki.

Bezpłatne wejściówki na koncerty w dniu 28.05 i 30.05 przysługują: młodzieży szkolnej, studentom uczelni artystycznych oraz emerytom i rencistom.

Kontakt

Organizator:
Stowarzyszenie Przyjaciół Kościoła Św. Trójcy „Dziedziniec” w Gdańsku
ul. Św. Trójcy 4
80-822 Gdańsk

Dyrektor naczelny festiwalu
prof. dr hab. Andrzej Szadejko
info@organyplus.com

Biuro festiwalu
biuro@organyplus.com
tel.kom. 728 376 237

Mecenasi




Press room

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu
graphics by Beata Czerepak