loader

Festiwal

FESTIWAL ORGANy PLUS+© 2022: JESIEŃ

Po sukcesie wiosennej edycji festiwalu ORGANy PLUS+© 2022 poświęconej wyłącznie dziełom sakralnym Stanisława Moniuszki w 150 rocznicę śmierci polskiego kompozytora, wracamy do „tradycyjnego” repertuaru festiwalowego czyli...nieznanej lub mało znanej twórczości organowej z różnych regionów Europy w gwiazdorskim wykonaniu na instrumentach, których walory brzmieniowe nie raz już nas zaskoczyły i oczarowały. Przed nami dużo premier i debiutów w trakcie sześciu tematycznych koncertów jesiennej edycji festiwalu ORGANy PLUS+© w dniach 7–16 października 2022.

Jesienny festiwal zainaugurujemy koncertem organisty Pietera Dirksena, holenderskiego wirtuoza siedemnastowiecznej muzyki klawiszowej, najwybitniejszego obecnie znawcy muzyki Dietricha Buxtehudego. W trakcie koncertu zatytułowanego po prostu + Buxtehude, który odbędzie się tradycyjnie we franciszkańskim kościele Św. Trójcy w piątek 7 października o godz. 19.15 oprócz dzieł organowych tego duńskiego kompozytora w mistrzowskim wykonaniu posłuchamy również dzieł kameralnych z kręgu tego kompozytora, do wykonania których artysta zaprosił wybitną holenderską skrzypaczkę Quirine van Hoek . Oboje artystów wystąpi po raz pierwszy w Polsce – to nie lada gratka dla wszystkich miłośników monumentalnej północno-europejskiej kultury organowej i mistrzowskiej gry holenderskiego wirtuoza.

W sobotę 8 października o godz. 19.15 ponownie we franciszkańskim kościele Św. Trójcy z luterańskiej północy przeniesiemy się do arcykatolickiego cesarstwa habsburgów, z siedemnastego do osiemnastego stulecia, z potężnych brzmień stilus fantasticus i delikatnych kameralnych koronek muzycznych w stile concertato do błyszczących brzmień zespołu trębaczy i smyczków mających uświetnić uroczystości cesarskie. W premierowym programie pod nazwą + Tubicinatores et Arcus czyli Trębacze i Smyczkowcy, gdański zespół Pawła Hulisza Tubicinatores Gedanenses oraz zaproszeni goście zaprezentują uroczystą muzykę dworu wiedeńskiego. Zapowiada się królewska, ba... cesarska uczta muzyczna.

Pozostając w kręgu muzyki niemieckojęzycznej pierwszy festiwalowy weekend zamkniemy w niedzielę 9 października o godz. 15.30 również w kościele Św. Trójcy autorskim recitalem jednego z najwybitniejszych europejskich śpiewaków zajmujących się muzyką dawną – Georga Poplutza. Wielokrotnie nagradzany najważniejszymi europejskimi nagrodami muzycznymi tenor powraca na nasz festiwal w autorskim programie o tematyce biblijnej pt. + Z Babilonu do Jerozolimy, w którym przedstawi muzycznie drogę Narodu Wybranego, czyli przejście z krainy potępionych do Ziemi Obiecanej. W tej muzycznej podróży obejmującej aż trzy stulecia muzyki towarzyszyć mu będzie niemiecki wirtuoz organów - Jürgen Banholzer.

Drugi weekend festiwalu ORGANy PLUS+2022: JESIEŃ to czas na prezentację kompozycji autorów czeskich, niemieckich, hiszpańskich i portugalskich. Rozpoczniemy w piątek 14 października o godz. 19.30 wyjątkowo w salezjańskim kościele pw. Św. Jana Bosko na gdańskiej Oruni koncertem pt. + Brahms. Organowe chorały z ostatniego opusu niemieckiego romantyka Johannesa Brahmsa będą kontrapunktowane pieśniami biblijnymi z op. 99, jednego z ostatnich dzieł czeskiego autora Antonína Leopolda Dvořáka. Zaprezentuje je organista słynnej gotyckiej katedry Münster w Bazylei oraz profesor Akademii Muzycznej w Insbrucku – Andreas Liebig wraz ze szwajcarską sopranistką Gudrun Sidonie Otto (Szwajcaria). Wszystko to w 125 rocznicę śmierci niemieckiego klasyka dzięki wsparciu Ambasady Szwajcarii w Polsce.

Po tym romantycznym preludium w trakcie kolejnego koncertu cofniemy się dokładnie 200 lat wstecz. Georg Muffat (1653–1704) był w swoim czasie uważany za jednego z najwybitniejszych muzyków europejskich. Podróżując po całej Europie poznał dogłębnie panujące wtedy style, które w niezwykły sposób przekształcał w swoich kompozycjach tworząc unikalny konglomerat paneuropejskiej muzyki drugiej połowy siedemnastego stulecia. Sięgając do tego skarbca natrafimy na wszystko to, co najlepsze i najbardziej charakterystyczne w ówczesnym świecie muzycznym. W sobotę 15 października we franciszkańskim kościele Św. Trójcy o godz. 19.15 w trakcie monograficznego koncertu pt. + Muffat przedstawimy Państwu dwa oblicza tego kompozytora – twórczość organową zaprezentuje amerykański organista, profesor University of Notre Dame – Olukola Owalabi, natomiast kompozycje instrumentalne zagra dla Państwa znany gdański zespół Goldberg Baroque Ensemble.

Wielki finał będzie w tym roku miał bardzo egzotyczną oprawę. W niedzielę 16 października o godz. 15.30 we franciszkańskim kościele Św. Trójcy po raz pierwszy w Polsce wystąpią hiszpańscy artyści – grający na organach Andrés Cea Galán oraz cynkista Manuel Pascual. Iberyjska muzyka barokowa jest bardzo specyficzna, wymaga dość specyficznego instrumentarium. Przekonamy się, czy wielkie organy Mertena Friese z dziewięcioma głosami językowymi sprostają zadaniu przeniesienia nas na drugi koniec Europy i pozwolą poczuć żar i emocje południowej Europy, podczas gdy na zewnątrz jesienna szaruga.

prof. dr hab. Andrzej Szadejko

dyrektor artystyczny festiwalu ORGANy PLUS+©

Dyrektor

Andrzej Szadejko

Kompozytor, dyrygent, organista, organizator życia muzycznego.

Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie i i Hochschule für Alte Musik Schola Cantorum Basiliensis w Bazylei/Szwajcaria. Uczestniczył w 30 mistrzowskich kursach organowych, klawesynowych i na pianoforte w Polsce, Niemczech, Holandii i Szwajcarii. Finalista i laureat wielu konkursów organowych w Polsce i za granicą. Profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku. Profesor wizytujący uczelni w Niemczech, Finlandii i USA. Laureat i stypendysta wielu instytucji polskich i zagranicznych. Od roku 1994 regularnie koncertuje w Polsce, Europie, a także w USA jako solista, kameralista i dyrygent.

Oprócz organowej działalności koncertowej zajmuje się także komponowaniem. Ekspert w dziedzinie historycznego budownictwa organowego. Jest konsultantem, bądź sprawuje nadzór nad wieloma projektami organowymi w Polsce, a także na Litwie i w Belgii. Założyciel i szef zespołu Goldberg Baroque Ensemble, z którym nagrywa premierowe wykonania kantat kompozytorów z Pomorza. Jako solista i dyrygent ma na swoim koncie 25 wydawnictw płytowych dla wytwórni polskich i niemieckich wielokrotnie nominowanych do nagrody FRYDERYK oraz OPUS KLASSIK. Obecnie jest szefem artystycznym serii MUSICA BALTICA i GDAŃSK ORGAN LANDSCAPE w renomowanej wytwórni niemieckiej MDG.

Autor wydawnictw monograficznych, a także opracowań naukowych i artykułów drukowanych w periodykach polskich i zagranicznych. Autor audycji „Organy Nieograne” w Programie Drugim Polskiego Radia. Organizator i autor wielu formatów artystycznych i festiwali w Gdańsku i Warszawie: Festiwal ORGANy PLUS+®, cykl Koncerty dla Gdańszczan, happeningi dla dzieci Popiszczmy Razem, konkurs plastyczny „…i zagrały organy”, Pomerania 2008 – międzynarodowe spotkania budowniczych organów, GdO Tagung 2018 - Międzynarodowy Zlot Miłośników Organów, festiwal „Moniuszko w Kościołach Warszawy”.

Program

Wykonawcy

Nasze media

Reportaże z koncertów festiwalowych yt

YouTube video

YouTube video
YouTube video
YouTube video
YouTube video

Miejsca

Klasztor OO. Franciszkanów

Kompleks franciszkańskich zabudowań klasztornych położony jest na Starym Przedmieściu, w bezpośrednim sąsiedztwie głównych atrakcji turystycznych Starego Miasta w Gdańsku. Należący ponownie do Franciszkanów Kościół Św. Trójcy (i Św. Anny) jest doskonale widoczny przy wjeździe do Gdańska od strony południowej, a jego więźba dachowa z wieżyczką-sygnaturką jest dominującym elementem panoramy starego miasta od strony południowej.
Historia budowli sięga XIV wieku i początków działalności franciszkanów w Gdańsku. W wieku XVI w zabudowaniach poklasztornych stworzono sławne gimnazjum i pierwszą bibliotekę publiczną. W wieku XIX w murach klasztornych powstało muzeum historii naturalnej. Po drugiej wojnie światowej, mimo oporów komunistycznych władz państwowych, Franciszkanie powrócili do części kompleksu zamykając tym samym pewien etap historii tego miejsca.
Kościół Św. Trójcy to jeden z trzech oryginalnie zachowanych od zniszczeń wojennych kościołów gdańskich. Jest to gotycka budowla, w typie halowym złożona z dwóch części:
trójnawowego kościoła głównego i jednonawowego prezbiterium. Obie części są przedzielone lektorium z 1488 roku. Jest to jedyna tego typu oryginalnie zachowana konstrukcja w Polsce. Niespotykane właściwości akustyczne zapewniają gotyckie sklepienia kościoła głównego, podtrzymywane na wysokości 22,65 m przez 10 masywnych filarów rozstawionych w dwóch szeregach co 5 metrów. Szerokość trzech naw to 29,1 metrów, a długość kościoła głównego (50,7 m) wraz z prezbiterium sięga 82 metrów. W konstrukcji bryły budowli kościelnej zwraca uwagę asymetryczne zgięcie osi prezbiterium względem osi kościoła głównego. Organy są umiejscowione na dwóch przylegających do siebie balkonach po południowej stronie lektorium na przecięciu kościoła głównego i prezbiterium, w transepcie. Składają się z trzech szaf, w których umieszczono piszczałki. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie architektoniczne w Polsce i jedno z kilku podobnych na świecie.
Temu najprawdopodobniej zawdzięczany doskonałe warunki akustyczne do realizacji przedsięwzięć muzycznych, których forma ograniczona jest tylko wyobraźnią i pomysłowością organizatora.
afejsakos

Centrum Św. Jana w Gdańsku

Pierwsza wzmianka o istnieniu niewielkiej kaplicy pod wezwaniem św. Jana pojawiła się w 1358. Od około 1360 do ok 1546 roku trwała budowa trójnawowej gotyckiej świątyni w typie halowym, jednak aż do końca osiemnastego wieku konstrukcja kościoła była wzmacniana z zewnątrz ze względu na niestabilną statykę. W latach 1463–1465 kościół otrzymał sklepienia gwiaździste, a w 1612 roku pojawił się tam jeden z największych europejskich kamiennych ołtarzy autorstwa Abrahama van den Blocke'a, zachowany do dziś. W latach 1680-1690 przy północnej stronie transeptu powstała biblioteka fundacji Zachariasza Zappio. W marcu 1945 kościół spłonął. Zniszczeniu uległy więźba dachowa, dach, okna i posadzka, naruszona została konstrukcja, a także bliźniacze kamieniczki barokowe przy południowej ścianie prezbiterium. Po zakończeniu działań wojennych wypalony budynek kościoła przykryto dachem i zabezpieczono jego cenne sklepienia. Samą świątynię przeznaczono na lapidarium i nie został objęty planową rekonstrukcją Głównego Miasta, a większość jego wyposażenia została przeniesiona do Kościoła Mariackiego w Gdańsku. Kościół nie został po wojnie przejęty na cele kultu religijnego, przez wiele lat niszczał, stanowił także scenografię dla filmów wojennych skutkiem czego popadał w dalszą ruinę. W 1960 gmina ewangelicka zrezygnowała z własności świątyni, ale dopiero w 1991 kościół formalnie przekazano diecezji gdańskiej.
Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku na podstawie umowy z Archidiecezją Gdańską jako użytkownik kościoła św. Jana od 1995 roku zarządza jego odbudową, konserwacją i adaptacją na Centrum Kultury - Centrum św. Jana. Odbudowa organów Johanna Rhodego jest największym elementem II etapu projektu rewaloryzacji i adaptacji kościoła, i została dofinansowana w ramach projektu „Rewaloryzacja i adaptacja kościoła św. Jana w Gdańsku na Centrum Św. Jana – etap II”, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

akos

Kościół Świętego Jana Bosko na Oruni

Pierwsza drewniana kaplica została wzniesiona przez Krzyżaków na Oruni prawdopodobnie w I połowie XV wieku. W 1571 została ona rozbudowana i konwertowana na kościół luterański, który w roku 1577 spłonął. Dopiero w roku 1608 zapoczątkowano budowę nowego kościoła, a w roku 1684 dobudowano wieżę. W wyniku kolejnej przebudowy, zakończonej 13.06.1764 roku, rozbudowano zachodnią i północną część świątyni.
3 września 1813 kościół został podpalony przez oblegające Gdańsk wojska rosyjskie. Dopiero w roku 1820 dzięki osobistemu i finansowemu zaangażowaniu radcy handlowego Hoenego, który był posiadaczem dużych terenów na Oruni rozpoczęto budowę dzisiejszej światyni według projektu nadwornego cesarskiego architekta – Karla Friedricha Schinkla z Berlina. Powstała ceglana neogotycka bryła kościoła wraz ze smukłą wieżą, zwieńczoną ostrym hełmem z rzadko spotykanymi pozornymi, „gotyckimi” sklepieniami wykonanymi z drewna i pokrytymi warstwą tynku kształtującą żebra i konsole wspartymi na 8 drewnianych filarach podtrzymujących również emporę biegnącą wzdłuż ścian bocznych, łączącą się nad wejściem głównym, na której umieszczono później organy. Nowy oruński kościół konsekrowano 5 października 1823 r. Friedrich Hoene m.in. właściciel terenu, na którym obecnie znajduje się Park Oruński, ufundował ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i organy.
Kościół trwał w dobrej kondycji do roku 1945, kiedy to nacierające wojska radzieckie ponownie go zniszczyły. Pomimo jednak uszkodzenia dachu, wieży i okien, z których powypadały maswerki i witraże świątynia nie uległ tak ogromnej dewastacji, jak większość budynków sakralnych w samym mieście.
Po wojnie budynek kościoła na Oruni został przez ówczesnego biskupa gdańskiego Karola Marię Spletta przydzielony salezjanom, jako kościół rektorski, a 15 lipca 1994 roku kościół stał się kościołem parafialnym, odłączając się od pobliskiej parafii na Starych Szkotach.

akos

Pałac Opatów

Początki Pałacu Opatów sięgają wieku piętnastego, o czym świadczą fragmenty muru zewnętrznego i gotyckie sklepienia piwnic pałacowych. Jednak obecny rokokowy kształ budynek otrzymał w trakcie przebudowy w latach 1754-1756, z fundacji ostatniego opata klasztoru oliwskiego Jacka Rybickiego. W 1945 roku pałac został podpalony przez Niemców, a dwadzieścia lat później odbudowany przez ówczesne Muzeum Pomorskie w Gdańsku. Obecnie jest jednym z oddziałów Muzeum Narodowego w Gdańsku. We wnętrzach pałacowych znajduje się wysoka rokokowa sala muzyczna, która u swojego sklepienie połączona jest trzema dużymi oknami z pomieszczeniem dla muzyków. To założenie architektoniczne umożliwa prezentacje muzyki z epoki w sposób, w jaki wykonywaną ją w osiemanstym wieku.

Organy

O organach w kościele Św. Trójcy w Gdańsku

Organy w kościele Św. Trójcy w Gdańsku są ewenementem konstrukcyjnym, architektonicznym i muzycznym na skalę światową. Są jednym z najważniejszych instrumentów w Europie, promieniującym już teraz na całą kulturę muzyczną regionu. Jest to jedyny tego typu instrument w Polsce i w Europie.
Instrument spełnia funkcje liturgiczne, koncertowe, oświatowe, edukacyjne i badawcze w różnych programach przeznaczonych dla dzieci, młodzieży i specjalistów w wielu dziedzinach sztuki i techniki.
Projekt odbudowy wielkich organów zakłada odtworzenie stylistyki i technik budownictwa właściwych dla siedemnasto- i osiemnastowiecznego Gdańska.
Zachowanie większości elementów drewnianych szaf organowych (ok. 66% szafy głównej i pozytywu oraz 90% prospektu pedałowego), o wielkiej wartości historycznej i artystycznej, umożliwiło zrekonstruowanie ich w kształcie pierwotnym - zachowując stylistykę manierystyczną empory, szafy głównej i Rückpositivu, oraz stylistykę barokową balkonu i prospektu pedałowego. Zinwentaryzowane elementy poddane były pracom konserwatorskim i odtworzeniowym, a następnie użyte do odbudowy elementów architektonicznych empory i prospektów organowych. Prace odbywały się pod nadzorem konserwatorskim i organmistrzowskim.
Odbudowa organów w kościele św. Trójcy ma podstawowe znaczenie dla rozwoju kulturalnego kompleksu klasztornego. Jest to największy i jeden z ostatnich obecnie restaurowanych i rekonstruowanych zabytków ruchomych Gdańska.
Celem odbudowy organów Mertena Friese, było przywrócenie ich kształtu i charakteru, jaki instrument miał po ostatniej przebudowie z okresu baroku z połowy XVIII-go wieku, dokonanej przez gdańskiego organmistrza Rudolpha Dalitza.
Odtworzenie instrumentu nastąpiło przy użyciu technik budownictwa organowego właściwych dla epoki, w której organy były budowane. Powstał instrument o kształcie i możliwościach niespotykanych, a wręcz niemożliwych do uzyskania w innych miejscach w Polsce. W barokowym kształcie organy nawiązują do tradycji budownictwa organowego charakterystycznego dla krajów basenu Morza Bałtyckiego i tworzą ważne ogniwo odtworzenia kultury rzemieślniczej kręgu hanzeatyckiego, w takich miastach, jak Hamburg, Stralsund, Kopenhaga, Göteborg, Sztokholm czy Ryga.
Odbudowa, tak dużego i ważnego dla kultury muzycznej regionu i Polski, instrumentu ma wiele unikalnych cech. Przede wszystkim konstrukcja instrumentu składającego się z kilku prospektów nie ma sobie podobnych na całym świecie. Ponadto organy są umiejscowione na swoim dawnym miejscu, na balustradzie po południowej stronie prezbiterium, przy lektorium. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie konstrukcyjne na świecie. W żadnym innym kościele w Polsce i w Europie nie istnieje tak duże lektorium z przylegającymi do niego organami, mogące pomieścić chór i orkiestrę. Daje to praktycznie nieograniczone możliwości wykorzystania wnętrza kościoła św. Trójcy dla celów muzycznych, nadając tym produkcjom dodatkowy walor wykonawstwa zgodnego z historycznymi praktykami muzycznymi.
Całkowita rekonstrukcja organów umożliwia wykonywanie koncertów kameralnych-instrumentalnych i wokalnych (w prezbiterium), kameralnych-instrumentalnych i wokalnych z organami (lektorium), oraz dużych koncertów symfonicznych i oratoryjno-kantatowych (główny kościół). Usytuowanie wykonawców i słuchaczy zależy tylko od charakteru koncertu, liczby słuchaczy i rodzaju repertuaru.
Projekt został ukończony w maju 2018 roku, a organy już teraz służą nie tylko celom liturgicznym czy koncertowym, ale również edukacyjnym i naukowym.

Krótka historia instrumentu

1616-18 - prawdopodobnie Merten Freise buduje organy
1697 - Georg Nitrowski wykonuje Cimbelstern
1703 - Tobias Lehmann przebudowuje instrument i dobudowuje szafę pedałową
1757 - ostatnia barokowa przebudowa instrumentu przez Rudolpha Dalitza
1914 - instrument zostaje rozbudowany i spneumatyzowany przez firmę organmistrzowską Otto Heinrichsdorfa
1943 - demontaż organów w czasie Drugiej Wojny Światowej
1960 - częściowa rekonstrukcja balkonu pedałowego i budowa pneumatycznego instrumentu przez firmę Ryszarda Plenikowskiego z Kartuz
2008 - początek rekonstrukcji zabytkowych szaf organowych
2013 - odbudowa pierwszej sekcji instrumentu - Rückpositivu przez firmę organmistrzowską Kristiana Wegscheidera z Drezna we współpracy z Szymonem Januszkiewiczem z Niedalina
2015 zakończenie rekonstrukcji wszystkich elementów zabytkowych szaf organowych
2017 - odbudowa kolejnych sekcji organowych – Gross Pedal, Klein Pedal, Brustwerk
2018 - odbudowa sekcji głównej – Hauptwerk i zakończenie projektu.

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach Johanna Friedricha Rhodego

W roku 2019, po 77 latach powracił na swoje dawne miejsce w zrekonstruowanej formie jeden z najświetniejszych instrumentów osiemnastowiecznej Europy, którego nowoczesne rozwiązania technologiczne były w tamtym czasie przez znawców stawiane za wzór dla innych instrumentów. 30-głosowy instrument powstał oryginalnie wraz z chórem muzycznym w latach 1760-61 jako drugi instrument pomocniczy dla wielkich organów głównych, których prospekt znajduje się obecnie w Bazylice Mariackiej. Budowniczym tego najnowocześniejszego instrumentu w owym czasie w Europie był Johann Friedrich Rhode, prawdopodobnie uczeń Andreasa Hildebrandta z Gdańska, współpracownik Christiana Obucha na Pomorzu i Warmii, oraz Jonasa Grena i Petera Strahla w Szwecji. Przepiękną snycerkę i oprawę rzeźbiarską prospektu organowego wykonał Johann Heinrich Meissner, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy działających nad Bałtykiem. Szczęśliwie ten bogato rzeźbiony i złocony prospekt organowy dzięki ewakuacji w latach 1943-44 zachował się w całości. Instrument musiał zostać jednak odtworzony. Główna ideą, która przyświecała tej realizacji była maksymalna wierność oryginałowi, co udało się osiągnąć niemal w 100 % dzięki profesjonalnej pracy firmy konserwatorskiej p. Jacka Dyżewskiego Dart z Gdańska oraz konsorcjum polsko-belgijskiemu firm organmistrzowskich Guido Schumachera z Eupen w Belgii i Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego. Intonacja i strojenie zostały powierzone wybitnemu organmistrzowi z Łotwy – Janisowi Kalninsowi. Całość projektu była prowadzona przez Iwonę Berent – kustosza kościoła Św. Jana, która od wielu lat kieruje konsekwentnie rewitalizacją całego kościoła oraz dr hab. Andrzeja Szadejko – autora badań i koncepcji rekonstrukcji organów, który pełnił nadzór nad projektem, a obecnie jest kuratorem instrumentu.

Krótka historia instrumentu

1560-64 – pierwsze znane nam organy boczne zbudowane w nawie południowej przez Hansa Behrendta
1642 – kolejny instrument zbudowany przez Michaela Fischera.
1688 – przeniesienie organów bocznych do nawy północnej.
1760-61 – nowe organy Johanna Friedricha Rhodego z nowym chórem muzycznym zbudowane w miejsce poprzedniego instrumentu.
1912 – nowe 17-głosowe pneumatyczne organy Eduarda WItteka zbudowane w historycznej szafie organowej
1943-44 – demontaż barokowego prospektu i empory organowej
1945 – zniszczenie kościoła i organów pneumatycznych
2017-2019 – rekonstrukcja barokowo-klasycznych organów przez konsorcjum firm Guido Schumachera i Szymona Januszkiewicza

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach w kościele Św. Jana Bosko na Oruni

Historia najmniejszego z instrumentów festiwalowych jest bardzo zawiła. Przez długi czas pierwotne autorstwo instrumentu przypisywano w literaturze Johannowi Hellwigowi z roku 1611. Jednak w trakcie niedawnej renowacji odkryto, że mechaniczny 20-głosowy instrument oryginalnie powstał w roku 1749 w warszatacie słynnego gdańskiego organmistrza – Andreasa Hildebrandta dla nieistniejącego już kościoła szpitalnego, który kolejny raz odbudowano w 1734 roku tuż za murami Gdańska. Z tej okazji 8 czerwca 1749 roku w trakcie poświęcenia nowowybudowanych organów wykonano uroczystą kantatę Johanna Daniela Pucklitza, gdańskiego kompozytora – Saget dank allezeit, która zachowała się w zbiorach Biblioteki Gdańskiej. Kościół ten został ponownie zniszczony w 1807 roku przez wojska francuskie, a zdewastowany instrument wraz z szafą zdemontował i przechował gdański organmistrz Christian Ephraim Ahrendt. W roku 1824 używając oryginalnych elementów zorganów Hildebrandta, Ahrendt zbudował na chórze oruńskiej świątyni nowy instrument przystosowując go wizualnie do neogotyckiego wystroju wnetrza. W dwudziestym wieku instrument ulegał wielokrotnym przebudowom. Najpierw w 1911 w barokowej szafie Eduard Wittek wybudował nowe 17-głosowe organy pneumatyczne, a następnie w latach 1986 Wawrzyniec Rychert, a w latach 2000 inni nieuprawnienie ludzie zmieniali częściowo dyspozycję instrumentu oraz parametry techiczne doprowadzając do jego dewastacji.

Dzięki inicjatywie księdza Mariusza Słomińskiego, proboszcza parafii pw. Św. Jana Bosko na Oruni  w latach 2017-18 zrealizowano projekt renowacji i częściowej rekonstrukcji neoromantycznych organów pneumatycznych elbląskiej firmy Eduarda Wittka ufundowanych w 1911 roku dla tutejszego kościoła przez rodzinę Hoene. Program dwuletnich prac obejmował renowację i konserwację szafy organowej oraz przywrócenie oryginalnego neoromantycznego kształtu instrumentu sprzed ponad stu lat. W prace pod nadzorem dr hab. Andrzeja Szadejko zaangażowana była firma organmistrzowska Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego i pracownia konserwatorska pani Jolanty Pabiś-Ptak oraz ich współpracownicy. Konserwacja organów była wspierana finansowo z ofiar parafian oraz ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Miasta Gdańska.

Obecnie jest to jedyny jednorodny stylistycznie instrument neoromantyczny na całym Pomorzu.

Krótka historia instrumentu

1749 – nowe organy Andreasa Hildebrandta w odbudowanym Lazaretkirche za murami miasat Gdańska
1807 – demontaż pozostałości organów przez gdańskiego organistrza Christiana Ephraima Ahrendta
1824 – budowa nowego instrumentu z uzyciem elementów starego w kościele na Oruni
1911 – Eduard Wittek buduje nowe organy pneumatyczne w barokowej szafie.
1986 – Wawrzyniec Rychert przebudowuje instrument w duchu Orgelbewegung
Lata 2000 – dewastacja instrumentu przez samozwańczych organmistrzów
2017-18 – renowacja i częściowa rekonstrukcja organów Witteka przez Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

Patronat

Renowacja organów w kościele Św. Anny (1710/1911) – Zaproszenie do udziału w Patronacie

W latach 2008-2018 udało się z wielkim sukcesem poddać renowacji i odbudować wielkie manierystyczno-barokowe organy z kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku. Tym samym przywróciliśmy do życia jeden z najwspanialszych i najcenniejszych instrumentów organowych na Pomorzu.
Wysiłek związany z jego odbudową był ogromy, także w wymiarze finansowym. Jednakże entuzjazm i życzliwość wielu osób oraz instytucji pokazały nam, że warto było podjąć to wyzwanie. Na przestrzeni lat, w których prowadziliśmy odbudowę, wielkie organy zyskały ponad 600 Patronów instytucjonalnych i indywidualnych zaangażowanych w dzieło odbudowy. Dziś zatem, co najmniej tyle osób (w tym całe Rodziny), może z dumą powiedzieć: to NASZE organy. Instrument z kaplicy Świętej Anny jest z pewnością obiektem innej klasy niż organy z kościoła Świętej Trójcy - jest zdecydowanie mniejszy, a jego szata zewnętrzna nie jest tak imponująca. Organy te są jednak niezwykle cennym zabytkiem kultury muzycznej w Gdańsku. Prospekt wykonany przez Hildebrandta w 1710 r. zachował się in situ, a wewnątrz szafy organowej zachowało się sporo oryginalnych elementów instrumentu wykonanego na początku XX w. Niebagatelny jest również fakt, że organy w kaplicy Świętej Anny fundowali w XVIII w. gdańszczanie, spotykający się tu na liturgii celebrowanej w języku polskim. Dziś organy, które szczęśliwie przetrwały działania wojenne, wymagają natychmiastowej konserwacji i naprawy. Mamy nadzieję, że w dziele ich renowacji będzie nam towarzyszył podobny entuzjazm i zaangażowanie, z którym spotkaliśmy się przy odbudowie wielkich organów z kościoła Świętej Trójcy.

o. Tomasz Jank
gwardian klasztoru i rektor
kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku

Kontakt: Rektor kościoła Świętej Trójcy, o. Tomasz Jank OFMConv., tel. 606 231 933, tjank@franciszkanie.pl
Adres: Klasztor Franciszkanów w Gdańsku, ul. Świętej Trójcy 4, 80-822 Gdańsk
Wydzielone konto na rzecz renowacji organów z kościoła Świętej Anny:
(PLN): 06 1240 1268 1111 0010 1470 9558
(EURO): 07 1240 5400 1978 0010 4884 9565
Właściciel rachunków: KLASZTOR FRANCISZKANÓW W GDAŃSKU
Adres właściciela rachunków: ŚWIĘTEJ TRÓJCY 4, 80-822 GDAŃSK
Oddział prowadzący rachunki: Bank Pekao, Oddział w Gdańsku ul. Ogarna 116, 12405400

Galeria

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 4.06.2021 + Sweelinck

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 5.06.2021

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 6.06.2021

Festiwal ORGANy PLUS+ 2021 IMPROWIZACJE 12.06.2021

Organizacja

Jak dojechać

Miejsce koncertów:
Kościół OO. Franciszkanów p.w. Św. Trójcy w Gdańsku, ul. Św. Trójcy 4
Kościół rzymskokatolicki pw. Św. Jana Bosko ul. Gościnna 15

Wyśrodkuj mapę

Bilety

Cena biletów:
  • 30/60 PLN – normalny
  • 20/30 PLN – ulgowy

Bilety ulgowe przysługują:

  • studentom (z ważną legitymacją)
  • posiadaczom Karty do Kultury
  • posiadaczom KARTY DUŻEJ RODZINY
  • Patronom Piszczałek

Bilety do nabycia na godzinę przed koncertem. Rezerwacje biletów na bilety@organyplus.com do odebrania najpóźniej na pół godziny przed rozpoczęciem koncertu.
Na koncert w dniu 27.05.2022 wstęp wolny, obowiązują wejściówki.

Bezpłatne wejściówki na koncerty w dniu 28.05 i 30.05 przysługują: młodzieży szkolnej, studentom uczelni artystycznych oraz emerytom i rencistom.

Kontakt

Organizator:
Stowarzyszenie Przyjaciół Kościoła Św. Trójcy „Dziedziniec” w Gdańsku
ul. Św. Trójcy 4
80-822 Gdańsk

Dyrektor naczelny festiwalu
prof. dr hab. Andrzej Szadejko
info@organyplus.com

Biuro festiwalu
biuro@organyplus.com
tel.kom. 728 376 237

Mecenasi

Alt Text
Alt Text
Alt Text

Alt Text
Alt Text

Alt Text
Alt Text

Press room

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu
graphics by Beata Czerepak