loader

11.06.2017

11.06 Haendel
godz. 15:30

Kompozytor dwóch narodów

  • Julian Gembalski organy, basso continuo
  • Elżbieta Grodzka – Łopuszyńska sopran

 

Kompozytor dwóch narodów

Kompozytor dwóch narodów? Właściwie trzech, ponieważ bez trzyletniej, włoskiej podróży i zdobytych tam artystycznych doświadczeń Georga Friedricha Händla po prostu by nie było, a w dziejach muzyki zabrakłoby kilku arcydzieł. Angielski pisarz i dziennikarz Samuel Johnson, który podróżował po Włoszech kilka lat przed przyjazdem Händla doskonale uchwycił jej specyfikę. Dla niego była to „wielka Szkoła Muzyki i Malarstwa”, obejmująca „wszystkie najszlachetniejsze Wytwory rzeźby i Architektury zarówno Starożytnej, jak i Nowoczesnej”. Z tego bogactwa mógł czerpać młody Saksończyk, który w styczniu 1707 przybył do Rzymu, potem odwiedzał m.in. Florencję, Neapol czy Wenecję. Otoczyli go opieką hojni mecenasi – Markiz Ruspoli, kardynałowie Pamfili, Ottoboni, Colonna. Dzięki kontaktom z włoskimi muzykami i kompozytorami niemiecką u źródeł sztukę Händla zasilił wielkim, włoskim nurtem, który zaważył na jej oryginalności. Bez tych doświadczeń nie znalibyśmy na przykład jego niezwykłej melodyki, o improwizacyjnych korzeniach, z natury bardzo wokalnej i pełnej bogatych zdobień. Nie byłoby poza wszystkim pokaźnej grupy włoskich kantat solowych Händla, które powstały albo we Włoszech (Allor ch’io dissi addio, 1707/09), albo tuż po roku 1710, po powrocie do Niemiec (Solitudini care, amata libertà). Zanim jego kompozytorski styl zyskał angielskiego, charakterystycznego patosu i dramatyzmu (oratorium Salomon z 1741 miało być „przeciwwagą” dla kontemplacyjności Mesjasza; Joshua jest odbiciem wojennych niepokojów roku 1747, jednym z najbardziej „militarnych” oratoriów), wydał dorodne, włoskie owoce. Nie wiemy, jakie utwory wykonywane były podczas słynnego klawiszowego pojedynku Händla i Scarlattiego u kardynała Ottoboniego. Czy były tam improwizacje w kontrapunktycznym stylu, może nawet fugi? Podobno uznano klawesynową wyższość Scarlattiego, ale w przypadku organów – nie było wątpliwości „do którego z nich one należą”. Il Caro Sassone – uznawany za twórcę niemieckiego (z urodzenia) i oczywiście „angielskiego kompozytora narodowego”, może również spokojnie służyć za przykład włoskiego wyrafinowania i muzycznej zmysłowości.

Daniela Magnusa  Gronaua wprost z Händlem porównywać nie wypada. Działał wyłącznie w Gdańsku, ale za swoje umiejętności i dorobek (m.in. cykle wariacji chorałowych i ponad 500 fug) był bardzo szanowany. Ponieważ wariacje opatrzył uwagami o rejestracji – dziś są one jednym z najcenniejszych źródeł wiedzy o ówczesnej praktyce gry.

Marcin Majchrowski

Georg Friedrich Haendel (1685-1759)

  • Uwertura do Oratorium „Samson” (w autorskiej transkrypcji, wyd. I.Walsh, 1750)
  • Kantata „Solitudini care, amata liberta” na sopran i basso continuo
  • Trzy fugi na instrument klawiszowy – C-dur, D-dur, F-dur
  • Aria „O had I Jubal harp” z oratorium „Josua”
  • Aria „Eternal Source of light divine”

Julian Gembalski / Daniel Magnus Gronau (1699?-1747)

  • Trzy fugi (improwizowane): in C (nr 28), in F (nr 271), in F (nr 279)

Georg Friedrich Haendel

  • Kantata „Allor ch’io dissi addio” na sopran i basso continuo

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu