loader

10.06.2017

10.06 + Bach 
godz. 19:00

Jesu, meine Freude

  • Andrzej Szadejko organy, dyrygent
  • Goldberg Vocal Ensemble
  • Alina Ratkowska basso continuo
  • Stanisław Smołka kontrabas

 

 Jesu, meine Freude

  „Pan autor dał tutaj nowy dowód, że na tym polu kompozycji jest bardziej doświadczony i szczęśliwszy od wielu innych. Nikt go w niej nie prześcignie i niewielu będzie w stanie go naśladować” – napisał Lorenz Christoph Mitzler w 1740 roku w recenzji III części Clavier-Übung Jana Sebastiana Bacha. Wydany drukiem rok wcześniej ten obszerny zbiór utworów organowych stanowił jedno z jego najambitniejszych przedsięwzięć kompozytorskich. Dzieło nie tylko wpisywało się w założeniu w kompletny przegląd sztuki gry i komponowania, a nawet sposobu myślenia Bacha o instrumentach klawiszowych (pozostałe tomy ogniskują się na klawesynach). Jan Sebastian stworzył tu także autorskie kompendium – wzorowane na zbiorach publikowanych przez twórców francuskich (Nicolasa de Grigny albo Pierre’a du Mage) – ukazujące problematykę muzyki organowej z różnych perspektyw. Na trzecią część Clavier-Übung składają się utwory swobodne (preludia, fugi, duety) i opracowania chorałowe, kompozycje utrzymane w starym, motetowym stylu (choćby Aus tiefer Not) i technikach bardzo nowoczesnych (np. chorał Vater unser im Himmelreich). Bach uwzględnił również specyfikę konstrukcji instrumentów (utwory na małe i duże organy) i w żadnym momencie nie stosował taryfy ulgowej. W 1750 roku kompozytor i organista Georg Andreas Sorge podkreślał, że te utwory „są tak trudne, że aż bezużyteczne dla młodych początkujących i innych, którzy nie osiągnęli ogromnej biegłości, jakiej wymagają”.

Plasuje się więc Clavier-Übung na innym biegunie, niż chóralne motety Jana Sebastiana, które Lipski Kantor z powodzeniem wykorzystywał w swojej praktyce dydaktycznej u św. Tomasza. Regulamin szkoły zobowiązywał nauczycieli: „by młodzież była prowadzona ku prawdziwemu poznaniu i bojaźni bożej, ale także wszelkiego rodzaju użytecznym naukom i przez to zdatna była tak do życia wiecznego jak i doczesnego”. Świetną egzemplifikacją obydwu celów (nauczania rzemiosła muzycznego, jak i duchowego rozwoju) może być chorałowy motet Jesu, meine Freude  BWV 227. W pięciogłosowym utworze chorał Johanna Francka (1653) został powiązany z ważnym doktrynalnie przesłaniem 8 rozdziału Listu do Rzymian. Konstrukcyjnie motet Jesu, meine Freude (1723) jest bardzo kunsztowny – zmieniają się w nim układy głosów, a tekst, mówiący o życiu nie „według ciała, lecz według Ducha” zyskał bardzo obrazową, muzyczną wykładnię. Pewne spory budzi natomiast pierwotna forma i funkcja motetu Lobet den Herrn BWV 230. Utwór do tekstu fragmentu Psalmu 117 datowany jest niepewnie (ok. 1723-24?), a niektórzy badacze sugerują, że mógł stanowić część nieznanej dziś religijnej kantaty. Jeśli nawet tak było, to brzmi po prostu zjawiskowo.

Marcin Majchrowski

 

Johann Sebastian Bach (1685-1750)

  • Motet Jesu, Meine Freude BWV 227
  • Małe preludia chorałowe z Der III. Theil der Klavierübung
    Kyrie, Gott Vater in Ewigkeit BWV 672
    Christe, aller Welt Trost BWV 673
    Kyrie, Gott heiliger Geist BWV 674
    Allein Gott, in der Hoeh sei Ehr BWV 675
    Fughetta super Allein Gott in der Hoeh sei Ehr BWV 677
    Fughetta super Dies sind die heilgen zehn Gebot BWV 679
    Fughetta super Wir glauben all an einem Gott BWV 681
    Vater unser im Himmelreich BWV 68
    Christ, unser Herr, zum Jordan kam BWV 685
    Aus tiefer Not schrei ich zu dir BWV 687
    Fuga super Jesus Christus, unser Heiland [der von uns den Zorn Gottes wandt] BWV 689
  • Motet Lobet den Herrn, alle Heiden BWV 230

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu