loader

Festiwal

Szanowni Państwo,

Wydaje się, że to było tak niedawno. W zeszłym roku o tej porze świętowaliśmy zakończenie rekonstrukcji wielkich barokowych organów we franciszkańskim kościele pw. Św. Trójcy na gdańskim Starym Przedmieściu.

Tegoroczny piąty już festiwal ORGANy PLUS+  daje nam szansę świętowania i posłuchania pięknej muzyki rozbrzmiewającej z jedynego w Polsce muzycznego Lektorium, w niezmienionej od 500 lat gotyckiej akustyce, w sposób nieosiągalny nigdzie indziej. Podobnie, jak w zeszłym roku dźwięki z różnych zakątków Europy będą się rozchodzić w tej przestrzeni na wiosnę i jesienią.  Podobnie, jak w zeszłym roku artyści przygotowali dla nas specjalne, dedykowane temu miejscu i instrumentowi programy. Podobnie, jak w zeszłym roku gwarantujemy najwyższy poziom wykonawczy i niezapomnianą podróż w czasie do osiemnastego, siedemnastego, a nawet szesnastego stulecia wraz z unikatowym brzmieniem czterdziestopięciogłosowych organów.

Festiwal ORGANy PLUS+ artystycznie nawiązuje do idei rekonstrukcji. Koncerty, na które Państwa zapraszam, tylko z nazwy są wydarzeniami, do których przyzwyczaiły nas sale koncertowe. W rzeczywistości są artystycznym eksperymentem, próbą odtworzenia nie tylko samej muzyki w kształcie jak najbardziej zbliżonym do pierwowzoru, ale również próbą odtworzenia tradycji słuchania i sytuacji muzycznej, które miały miejsce w dawnym Gdańsku. W trakcie jesiennej edycji muzyka organowa będzie rozbrzmiewać w szerokim kontekście historii naszego miasta, wokalistów i zespołów wokalnych.

Siedem jesiennych koncertów jest podzielonych na dwie grupy. Pierwsze trzy pokażą nam włoski kontekst polskiej muzyki późnego renesansu i wczesnego baroku. Rozpoczniemy w piątek 4 października mocnym uderzeniem. Dwóch niezrównanych artystów – wybitny organista krakowski Marcin Szelest i  światowej sławy bas Stephan Macloud z Lozanny przygotowali program złożony z kameralnych kompozycji sakralnych tworzonych i wykonywanych w kościołach i klasztorach Pierwszej Rzeczypospolitej na przełomie wieków szesnastego i siedemnastego, a więc z czasów powstania organów w kościele Św. Trójcy, z czasów największej świetności Polski, z czasów gdy włoska dominacja w muzyce Europejskiej właśnie się zaczynała wraz z powstaniem tzw. Seconda Practica. Kolejnego dnia, w sobotę 5 października zgłębimy fenomen włoskich wpływów w muzyce organowej, które przez cały wiek siedemnasty i osiemnasty kształtowały gusta i trendy w europejskiej kulturze. Edoardo Belotti, niezrównany mistrz interpretacji tej muzyki, ale również uznany badacz i wydawca, w Polsce wystąpi po raz pierwszy. Profesor Akademii Sztuki w Bremie zaprezentuje nam zestawienie utworów, które powstawały na przestrzeni stu lat od początki wieku siedemnastego do osiemnastego pod piórem Włochów i kompozytorów niemieckojęzycznych czerpiących pełnymi garściami z tej stylistyki.  Włosko-Polski tryptyk zakończymy w niedzielę 6 października występem znanego już naszej publiczności Krzysztofa Urbaniaka oraz jego gości – sopranistki Anny Zawiszy i skrzypaczek – Agnieszki Świątkowskiej, Agnieszki Krawczyk. Program tego koncertu to swoista kontynuacja pierwszego. Artyści przedstawią kameralne kompozycje sakralne z drugiej połowy wieku siedemnastego i z początku osiemnastego wieku, które tworzono i wykonywano na terenie Polski. Przekonamy się, że nie wszyscy twórcy chcieli się podporządkować wszechobecnym Włochom, a scena muzyczna Królestwa Polskiego była mocno podzielona i zdecydowanie niejednolita stylistycznie.

Po tych trzech premierowych wydarzeniach damy sobie trzy dni przerwy, aby z tym większym zapałem wysłuchać ostatnich czterech propozycji festiwalowych w tym roku zamkniętych klamrą gdańską.

Theophil Andreas Volckmar przyjechał do Gdańska w 1711 roku w jednym celu – chciał zostać organistą kościoła Mariackiego, zamiast tego powierzono mu posadę organisty kościoła Świętej Trójcy. I to właśnie tutejsze organy zainspirowały go do napisania sześciu wirtuozowskich sonat organowych. W czwartek 10 października po 302 latach utwory Volckmara zabrzmią ponownie w murach franciszkańskiego kościoła, będzie to też inauguracja nowych nagrań tych kompozycji. Wykona je dla Państwa dyrektor artystyczny festiwalu – Andrzej Szadejko. W piątek 11 października zaprezentują się artyści z Austrii – absolwentka słynnej Schola Cantorum Basiliensis, organistka Martina Schobersberger i jeden z najwybitniejszych współczenych muzyków grających na flecie prostym – Michael Oman, oboje związani z wiodącym austrickim zespołem muzyki dawnej Austrian Baroque Company. Usłyszymy po raz pierwszy w Gdańsku repertuar charakterystyczny dla muzyki cesarstwa Habsburgów.

Dwa ostatnie koncerty związane są z jubileuszem 600-lecia przybycia Franciszkanów do Gdańska. Pierwszy będzie nawiązywał do tematyki maryjnej, drugi – do tematyki gdańskiej.

Chorał gregoriański był fundamentem muzyki sakralnej Kościoła katolickiego przez całe stulecia, nic więc dziwnego, że kompozytorzy często opracowywali poszczególne śpiewy w bardzo różnorodny sposób. Warszawski organista Ireneusz Wyrwa oraz jego koleżanki i koledzy z zespołu La Tempesta pod kierunkiem Jakuba Burzyńskiego wybrali z tej ogromnej spuścizny hymn Ave Maris Stella i wokół tej melodii zbudowali swój program. W sobotę 12 października będziemy podróżowali wraz z polskimi muzykami przez cały kontynent europejski od dalekiej Hiszpanii, poprzez Włochy, Niemcy, aż po tereny Królestwa Polskiego.

Na zakończenie w niedzielę 13 października ponownie nawiążemy do gdańskiej tradycji muzycznej. Trębacze wieżowi , tzw. Piszczkowie byli nieodłącznym elementem gdańskiego krajobrazu muzycznego. Dźwięki ensemblu trąbek towarzyszyły ważnym wydarzeniom w życiu publicznym miasta. Do tej tradycji nawiązuje zespół Tubicinatores Gedanenses powołany do życia przez Pawła Hulisza, który jest już znany naszej publiczności. Razem z gdańskimi trębaczami wystąpi organista katedry oliwskiej – Błażej Musiałczyk. Artyści zaprezentują zróżnicowany program pełen blasku i radości. I w takich pozytywnych nastrojach zakończymy nasze muzyczne peregrynacje z nadzieją na ponowne spotkanie w przyszłym roku.

Światowej sławy wykonawcy, oryginalne dawne instrumenty, dawne techniki wykonawcze, nie zmieniona od stuleci akustyka gotyckiego kościoła Św. Trójcy, oryginalne umiejscowienie muzyków na jedynym w Polsce Lektorium, wreszcie muzyka nie słyszana gdzie indziej w Polsce sprawią, że wejdziemy w sytuację uczestnika wydarzeń muzycznych z przed wieków.

Pozwólmy sobie na krótką podróż w czasie !

Zapraszam do Gdańska ! Zapraszam do kościoła Św. Trójcy !

Andrzej Szadejko

Dyrektor

Andrzej Szadejko

Kompozytor, dyrygent, organista, organizator życia muzycznego.

Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie i i Hochschule für Alte Musik Schola Cantorum Basiliensis w Bazylei/Szwajcaria. Uczestniczył w 30 mistrzowskich kursach organowych, klawesynowych i na pianoforte w Polsce, Niemczech, Holandii i Szwajcarii. Finalista i laureat wielu konkursów organowych w Polsce i za granicą.

Doktor habilitowany sztuk muzycznych i profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku. Profesor wizytujący uczelni w Niemczech, Finlandii i USA. Laureat i stypendysta wielu instytucji polskich i zagranicznych.

Od roku 1994 regularnie koncertuje w Polsce, Europie, a także w USA jako solista, kameralista i dyrygent. Oprócz organowej działalności koncertowej zajmuje się także komponowaniem. Ekspert w dziedzinie historycznego budownictwa organowego. Jest konsultantem, bądź sprawuje nadzór nad wieloma projektami organowymi w Polsce, a także na Litwie i w Belgii. Założyciel i szef zespołu Goldberg Baroque Ensemble, z którym nagrywa premierowe wykonania kantat kompozytorów osiemnastowiecznych z Pomorza. Jako solista i dyrygent ma na swoim koncie 19 wydawnictw płytowych dla wytwórni polskich i niemieckich wielokrotnie nominowanych do nagrody FRYDERYK. Obecnie jest szefem artystycznym serii MUSICA BALTICA w renomowanej wytwórni niemieckiej MDG.

Autor wydawnictw monograficznych, a także opracowań naukowych i artykułów drukowanych w periodykach polskich i zagranicznych. Autor audycji Organy Nieograne w Programie Drugim Polskiego Radia. Organizator i autor wielu formatów artystycznych i festiwali w Gdańsku: Festiwal ORGANy PLUS+, cykl Koncerty dla Gdańszczan, happeningi dla dzieci Popiszczmy Razem, konkurs plastyczny „...i zagrały organy", Pomerania 2008 – międzynarodowe spotkania budowniczych organów, GdO Tagung 2018 - Międzynarodowy Zlot Miłośników Organów.

Program

Wykonawcy

Archiwum

Trójca Sztuki

Klasztor OO. Franciszkanów

Kompleks franciszkańskich zabudowań klasztornych położony jest na Starym Przedmieściu, w bezpośrednim sąsiedztwie głównych atrakcji turystycznych Starego Miasta w Gdańsku. Należący ponownie do Franciszkanów Kościół Św. Trójcy (i Św. Anny) jest doskonale widoczny przy wjeździe do Gdańska od strony południowej, a jego więźba dachowa z wieżyczką-sygnaturką jest dominującym elementem panoramy starego miasta od strony południowej.
Historia budowli sięga XIV wieku i początków działalności franciszkanów w Gdańsku. W wieku XVI w zabudowaniach poklasztornych stworzono sławne gimnazjum i pierwszą bibliotekę publiczną. W wieku XIX w murach klasztornych powstało muzeum historii naturalnej. Po drugiej wojnie światowej, mimo oporów komunistycznych władz państwowych, Franciszkanie powrócili do części kompleksu zamykając tym samym pewien etap historii tego miejsca.
Kościół Św. Trójcy to jeden z trzech oryginalnie zachowanych od zniszczeń wojennych kościołów gdańskich. Jest to gotycka budowla, w typie halowym złożona z dwóch części:
trójnawowego kościoła głównego i jednonawowego prezbiterium. Obie części są przedzielone lektorium z 1488 roku. Jest to jedyna tego typu oryginalnie zachowana konstrukcja w Polsce. Niespotykane właściwości akustyczne zapewniają gotyckie sklepienia kościoła głównego, podtrzymywane na wysokości 22,65 m przez 10 masywnych filarów rozstawionych w dwóch szeregach co 5 metrów. Szerokość trzech naw to 29,1 metrów, a długość kościoła głównego (50,7 m) wraz z prezbiterium sięga 82 metrów. W konstrukcji bryły budowli kościelnej zwraca uwagę asymetryczne zgięcie osi prezbiterium względem osi kościoła głównego. Organy są umiejscowione na dwóch przylegających do siebie balkonach po południowej stronie lektorium na przecięciu kościoła głównego i prezbiterium, w transepcie. Składają się z trzech szaf, w których umieszczono piszczałki. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie architektoniczne w Polsce i jedno z kilku podobnych na świecie.
Temu najprawdopodobniej zawdzięczany doskonałe warunki akustyczne do realizacji przedsięwzięć muzycznych, których forma ograniczona jest tylko wyobraźnią i pomysłowością organizatora.
afejsakos

Organy

Organy w kościele Św. Trójcy w Gdańsku są ewenementem konstrukcyjnym, architektonicznym i muzycznym na skalę światową. Są jednym z najważniejszych instrumentów w Europie, promieniującym już teraz na całą kulturę muzyczną regionu. Jest to jedyny tego typu instrument w Polsce i w Europie.
Instrument spełnia funkcje liturgiczne, koncertowe, oświatowe, edukacyjne i badawcze w różnych programach przeznaczonych dla dzieci, młodzieży i specjalistów w wielu dziedzinach sztuki i techniki.
Projekt odbudowy wielkich organów zakłada odtworzenie stylistyki i technik budownictwa właściwych dla siedemnasto- i osiemnastowiecznego Gdańska.
Zachowanie większości elementów drewnianych szaf organowych (ok. 66% szafy głównej i pozytywu oraz 90% prospektu pedałowego), o wielkiej wartości historycznej i artystycznej, umożliwiło zrekonstruowanie ich w kształcie pierwotnym - zachowując stylistykę manierystyczną empory, szafy głównej i Rückpositivu, oraz stylistykę barokową balkonu i prospektu pedałowego. Zinwentaryzowane elementy poddane były pracom konserwatorskim i odtworzeniowym, a następnie użyte do odbudowy elementów architektonicznych empory i prospektów organowych. Prace odbywały się pod nadzorem konserwatorskim i organmistrzowskim.
Odbudowa organów w kościele św. Trójcy ma podstawowe znaczenie dla rozwoju kulturalnego kompleksu klasztornego. Jest to największy i jeden z ostatnich obecnie restaurowanych i rekonstruowanych zabytków ruchomych Gdańska.
Celem odbudowy organów Mertena Friese, było przywrócenie ich kształtu i charakteru, jaki instrument miał po ostatniej przebudowie z okresu baroku z połowy XVIII-go wieku, dokonanej przez gdańskiego organmistrza Rudolpha Dalitza.
Odtworzenie instrumentu nastąpiło przy użyciu technik budownictwa organowego właściwych dla epoki, w której organy były budowane. Powstał instrument o kształcie i możliwościach niespotykanych, a wręcz niemożliwych do uzyskania w innych miejscach w Polsce. W barokowym kształcie organy nawiązują do tradycji budownictwa organowego charakterystycznego dla krajów basenu Morza Bałtyckiego i tworzą ważne ogniwo odtworzenia kultury rzemieślniczej kręgu hanzeatyckiego, w takich miastach, jak Hamburg, Stralsund, Kopenhaga, Göteborg, Sztokholm czy Ryga.
Odbudowa, tak dużego i ważnego dla kultury muzycznej regionu i Polski, instrumentu ma wiele unikalnych cech. Przede wszystkim konstrukcja instrumentu składającego się z kilku prospektów nie ma sobie podobnych na całym świecie. Ponadto organy są umiejscowione na swoim dawnym miejscu, na balustradzie po południowej stronie prezbiterium, przy lektorium. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie konstrukcyjne na świecie. W żadnym innym kościele w Polsce i w Europie nie istnieje tak duże lektorium z przylegającymi do niego organami, mogące pomieścić chór i orkiestrę. Daje to praktycznie nieograniczone możliwości wykorzystania wnętrza kościoła św. Trójcy dla celów muzycznych, nadając tym produkcjom dodatkowy walor wykonawstwa zgodnego z historycznymi praktykami muzycznymi.
Całkowita rekonstrukcja organów umożliwia wykonywanie koncertów kameralnych-instrumentalnych i wokalnych (w prezbiterium), kameralnych-instrumentalnych i wokalnych z organami (lektorium), oraz dużych koncertów symfonicznych i oratoryjno-kantatowych (główny kościół). Usytuowanie wykonawców i słuchaczy zależy tylko od charakteru koncertu, liczby słuchaczy i rodzaju repertuaru.
Projekt został ukończony w maju 2018 roku, a organy już teraz służą nie tylko celom liturgicznym czy koncertowym, ale również edukacyjnym i naukowym.

Krótka historia organów

1616-18 - prawdopodobnie Merten Freise buduje organy
1697 - Georg Nitrowski wykonuje Cimbelstern
1703 - Tobias Lehmann przebudowuje instrument i dobudowuje szafę pedałową
1757 - ostatnia barokowa przebudowa instrumentu przez Rudolpha Dalitza
1914 - instrument zostaje rozbudowany i spneumatyzowany przez firmę organmistrzowską Otto Heinrichsdorfa
1943 - demontaż organów w czasie Drugiej Wojny Światowej
1960 - częściowa rekonstrukcja balkonu pedałowego i budowa pneumatycznego instrumentu przez firmę Ryszarda Plenikowskiego z Kartuz
2008 - początek rekonstrukcji zabytkowych szaf organowych
2013 - odbudowa pierwszej sekcji instrumentu - Rückpositivu przez firmę organmistrzowską Kristiana Wegscheidera z Drezna we współpracy z Szymonem Januszkiewiczem z Niedalina
2015 zakończenie rekonstrukcji wszystkich elementów zabytkowych szaf organowych
2017 - odbudowa kolejnych sekcji organowych – Gross Pedal, Klein Pedal, Brustwerk
2018 - odbudowa sekcji głównej – Hauptwerk i zakończenie projektu.

Dyspozycja organów

Hauptwerk CDE-c’”
PRINCIPAL 16 FUSZ
QUINTADÖNA 16 FUSZ
OCTAVA 8 FUSZ
SPIELFLÖT 8 FUSZ
VIOL DI GAMBA 8 FUSZ
OCTAVA 4 FUSZ
HOLLFLÖT 4 FUSZ
QUINTA 3 FUSZ
OCTAVA 2 FUSZ
MIXTUR 6 FACH
VOX HUMANE 8 FUSZ
FAGOT 16 FUSZ
Rückpositiv CDE – c’”
PRINCIPAL 8 FUSZ
SALICINAL 8 FUSZ
HOLLFLÖT 8 FUSZ
QUINTADÖNA 8 FUSZ
OCTAVA 4 FUSZ
WALDFLÖT 2 FUSZ
OCTAVA 2 FUSZ
SESQUIALTER 2 FACH
SEDECIMA 1 FUSZ
MIXTUR 5 FACH
TROMPET 8 FUSZ
HAUTBOIS 8 FUSZ
Brustwerk CDE – c’”
FLÖT 4 FUSZ
QUINTA 1 1/3 FUSZ
SCHWIGEL 1 FUSZ
FLÖT 8 FUSZ
PRINCIPAL 4 FUSZ
OCTAVA 2 FUSZ
REGAL 8 FUSZ

 

Klein-Pedal CD – c”
SUBBASS 16 FUSZ
OCTAVA 8 FUSZ
FLÖT 8 FUSZ
OCTAVA 4 FUSZ
QUINTA BASS 2 FACH
MIXTUR 6 FACH
KRUMHORN 8 FUSZ
SCHALLMAΫ 4 FUSZ
CORNET / BASS / 2 FUSZ
Gross-Pedal CD – c”
UNTER BASS 32 FUSZ
VIOLON 16 FUSZ
SALICINAL 8 FUSZ
POSAUNE 16 FUSZ
TROMPET 8 FUSZ
SPERR VENTIL HW
SPERR VENTIL RP
SPERR VENTIL PED GROSS
SPERR VENTIL PED KLEIN
TREMULANT GROSS
TREMULANT RP
CIMBELSTERN KLEIN
CIMBELSTERN GROSS
CALCANT
HERRPAUKE

Galeria

ORGANy PLUS+ WEHIKUŁ CZASU 14.06.2019

ORGANy PLUS+ IMPRO 15.06.2019

ORGANy PLUS+ SCHUETZ 16.06.2019

ORGANy PLUS+ Holandia 6.10.2018

ORGANy PLUS+ Jan z Lublina 7.10.2018

Organizacja

Jak dojechać

Miejsce koncertów: Kościół OO. Franciszkanów p.w. Św. Trójcy w Gdańsku, ul. Św. Trójcy 4

Bilety

Bilety można nabyć na godzinę przed koncertem w kasie na dziedzińcu
Kościoła pw. Św. Trójcy
ul. Św. Trójcy 4
80-822 Gdańsk
oraz na bilety@organyplus.com
Miejsca na koncerty nie są numerowane.

Cena biletów: 25 PLN – normalny, 10 PLN - ulgowy

Bilety ulgowe przysługują:

  • studentom (z ważną legitymacją)
  • posiadaczom Karty do Kultury
  • posiadaczom KARTY DUŻEJ RODZINY
  • Patronom Piszczałek

Bezpłatne wejście przysługuje: młodzieży szkolnej, studentom uczelni artystycznych oraz emerytom i rencistom

Kontakt

Organizator:
Stowarzyszenie Przyjaciół Kościoła Św. Trójcy „Dziedziniec” w Gdańsku
ul. Św. Trójcy 4
80-822 Gdańsk

Dyrektor naczelny festiwalu
Dr hab. Andrzej Szadejko
info@organyplus.com

Biuro festiwalu
biuro@organyplus.com
tel.kom. 728 376 237

org

Mecenasi

Press room

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu
graphics by Beata Czerepak