loader

Festiwal

Szanowni Państwo,

Nikt nie przypuszczał, że rok 2020 będzie tak dziwny i trudny dla kultury. Wszyscy cierpimy z powodu pandemii, która uniemożliwiła, bądź opóźniła różne nasze aktywności. Kultura, jako najbardziej delikatna dziedzina życia społecznego, ucierpiała także bardzo mocno. Tegoroczny festiwal ORGANy PLUS+ miał się odbyć, jak zwykle, w dwóch odsłonach – wiosennej i jesiennej, niestety sytuacja w kraju nie pozwoliła na zaproszenie artystów i Państwa w czerwcu, a zaplanowane koncerty musiały zostać przełożone na jesień. Do ostatniej chwili nie było pewne, czy będziemy mogli Państwa gościć osobiście, czy też spotkamy się po raz pierwszy tylko on-line.

Jednak udało się…Wraz ze wszystkimi, którzy włożyli tyle serca i czasu w przygotowanie festiwalu, cieszę się, że będziemy mogli, jak zwykle, spotkać się na jesiennej edycji, w trakcie której zaplanowałem dla Państwa dziewięć niepowtarzalnych koncertów. Nie tylko jednak zewnętrzne warunki wpłynęły na zmiany kształtu tegorocznego festiwalu. Inne zmiany były zaplanowane przez nas świadomie. W ostatnim czasie w Gdańsku pojawiły się dwa inne instrumenty, które ze względu na swoje wysokie walory artystyczne zasługują na włączenie do ekskluzywnej formuły ORGANy PLUS+. Dlatego oprócz koncertów na wspaniałych organch barokowych we franciszkańskim kościele Św. Trójcy w Gdańsku, chcemy zaprosić Państwa po raz pierwszy do Centrum Św. Jana, gdzie we współpracy z Nadbałtyckim Centrum Kultury przedstawimy dwa koncerty na organach klasycznych, oraz do kościoła oo. Salezjanów pw. Św.Jana Bosko na Oruni na dwa koncerty na organach późnoromantycznych. W ten sposób za pomocą tych trzech wybitnych instrumentów będziemy mogli przedstawić Państwu repertuar poszerzony o dzieła kompozytorów drugiej połowy osiemnastego, pierwszej połowy dziewiętnastego oraz przełomu wieków dziewiętnastego i dwudziestego zgodnie z praktyką wykonawczą swojej epoki.

Tegoroczny szósty już festiwal ORGANy PLUS+  daje nam więc szansę posłuchania pięknej muzyki rozbrzmiewającej nie tylko z jedynego w Polsce muzycznego Lektorium, w niezmienionej od 500 lat gotyckiej akustyce kościoła Św. Trójcy, ale także w oryginalnie zachowanym dziewiętnastowiecznym  kościele neogotyckim na Oruni oraz w pieczołowicie zrekonstruowanym wnętrzy gotyckiego kościoła Św. Jana w Gdańsku, w sposób nieosiągalny nigdzie indziej.

Wiele elementów Festiwalu pozostanie jednak niezmienne…Podobnie, jak w latach ubiegłych artyści przygotowali dla nas specjalne, dedykowane tym miejscom i instrumentom programy. I Podobnie, jak w latach ubiegłych gwarantujemy najwyższy poziom wykonawczy i niezapomnianą podróż w czasie do dziewiętnastego, osiemnastego, siedemnastego, a nawet szesnastego stulecia wraz z unikatowym brzmieniem historycznych instrumentów.

Festiwal ORGANy PLUS+ artystycznie nawiązuje do idei rekonstrukcji. Koncerty, na które Państwa zapraszam, tylko z nazwy są wydarzeniami, do których przyzwyczaiły nas sale koncertowe. W rzeczywistości są artystycznym eksperymentem, próbą odtworzenia nie tylko samej muzyki w kształcie jak najbardziej zbliżonym do pierwowzoru, ale również próbą odtworzenia tradycji słuchania i sytuacji muzycznej, które miały miejsce w dawnym Gdańsku. W trakcie jesiennej edycji muzyka organowa będzie rozbrzmiewać w szerokim kontekście historii naszego miasta, instrumentalistów, wokalistów, zespołów wokalnych i instrumentalnych.

Dziewięć jesiennych koncertów rozpoczniemy w piątek 2 października o godz. 19.00 we franciszkańskim kościele Św. Trójcy mocnym zderzeniem kultury lokalnej i i spoza naszego regionu. Wybitny organista śląski Marek Pilch i  niezwykły męski zespół wokalny Stolzer Ensemble przygotowali program złożony z dzieł organowych gdańskiego organisty i kompozytora Daniela Magnusa Gronaua, który NB. na początku swojej artystycznej kariery był organistą w kościele Św. Anny należącym do kompleksu klasztornego Św. Trójcy, oraz szesnasto- i siedemnastowiecznych dzieł wokalnych ze zbiorów śląskich także opartych na chorale protestanckim. W sobotę 3 października o godz. 19.00 również w kościele Św. Trójcy rozpoczniemy po raz pierwszy w Polsce nową serię koncertów prezentujących chronologicznie twórczość organową Jana Sebastiana Bacha. W ten sposób wraz z Andrzejem Szadejką – dyrektorem artystycznym festiwalu oraz Michałem Grabczukiem – utalentowanym młodym barytonem, będziemy mogli obserwować krok po kroku, jak rodził się i rozwijał muzyczny geniusz wielkiego kompozytora. Dwa kolejne koncerty przeniosą nas do epok, których jeszcze na naszym festiwalu nie prezentowaliśmy. W niedzielę 4 października o godz. 16.30 wystąpi młody polski organista Marek Fronc z Wrocławia. Wraz z nim zagra znany gdański trębacz – Paweł Hulisz. Obaj muzycy zaprezentują w kościele oo. Salezjanów na Oruni późnoromantyczną muzykę kompozytorów frankofońskich przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku. Oprócz polskiego debiutu belgijskiego muzyka atrakcją będzie też program, w którym oprócz dzieł uznanych kompozytorów, np. Cesara Francka, pojawią się również nieznane kompozycje premierowe, przygotowane specjalnie na ten koncert. Pierwszy przedłużony weekend festiwalowy  zakończymy w poniedziałek 5 października o godz. 19.00 w Centrum Św. Jana koncertem monograficznym wybitnego niemieckiego organisty, profesora Akademii Muzycznej w Kolonii – Andreasa Rothkopfa. Jako wybitny znawca muzyki klawiszowej Roberta Schumanna muzyk ten w 210 rocznicę śmierci kompozytora zaprezentuje wszystkie jego dzieła na organy i fortepian pedałowy na nowo zrekonstruowanych organach z 1761 roku, których stylistyka jest charakterystyczna dla muzyki tego niemieckiego romantyka.

Po tych czterech premierowych wydarzeniach damy sobie trzy dni przerwy, aby nabrać większej ochoty i z tym większym zapałem wysłuchać kolejnych pięciu propozycji festiwalowych w tym roku zamkniętych klamrą gdańską.

W piątek 9 października o godz. 19.00 drugą serię koncertów rozpoczniemy w kościele Św. Jana. Pozostaniemy w stylistyce romantycznej. Tym razem osią repertuarową koncertu będzie twórczość i postać duńskiego kompozytora z początku dziewiętanstego wieku – Nielsa Gadego, który wywarł wpływ na wielu innych skandynawskich i niemieckich kompozytorów. Utwóry samego kompozytora, jemu dedykowane oraz jego własne transkrypcje kompozycji Jana Sebastiana Bacha usłyszymy w wykonaniu duetu krakowskich organistów, profesora tamtejszej Akademii Muzycznej – Andrzeja Białko oraz jego żony – Jadwigi Kowalskiej. Po raz drugi będziemy mogli się przekonać, jak znakomicie wyprzedzała swoją epokę i fantastycznie sprawdza się w muzyce wczesnoromantycznej stylistyka brzmieniowa gdańskich organów zbudowanych w drugiej połowie osiemnastego wieku. W sobotę 10 października o godz. 19.00 powrócimy do kościoła Św. Trójcy. Po raz pierwszy na naszym festiwalu wybrzmią dźwięki gdańskich kantat osiemnastowiecznych. Goldberg Baroque Emsemble oraz międzynarodowi soliści – Ingrida Gapova – sopran, David Erler – alt, Georg Poplutz – tenor oraz Thilo Dahlmann – bas wykonają po raz pierwszy po prawie trzystu latach kantaty świeckie gdańskiego kapelmistrza – Johanna Christiana Balthasara Freislicha, w tym kantatę gimnazjalną, która była wykonywana w tym wnętrzu 260 lat temu. W niedzielę 11 października o godz. 16.30 zawędrujemy po raz ostatni w tym roku do kościoła na Oruni i podążymy późnoromantycznym tropem wraz z jednym z najwybitniejszych polskich organistów – Karolem Gołębiowskim oraz jego gościem, niezwykłą sopranistką – Agatą Wiśniewską. W programie premierowego koncertu swoisty pojedynek dwóch twórców przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku – zapatrzonego w przyszłość twórcy Roty – Feliksa Nowowiejskiego oraz rozkochanego w twórczości Bacha – Maxa Regera.  Drugi przedłużony weekend zamkniemy akcentem muzycznym naszych południowych sąsiadów. W poniedziałek 12 października o godz. 19.00 ponownie we franciszkańskim kościele dwóch krakowskich artystów – Wacław Golonka na organach i Zbigniew Pilch na skrzypcach barokowych zawiodą nas do osiemnastowiecznych Czech i na Morawy – krainy, z której w owym czasie wywodziło się wielu muzyków o europejskiej renomie. To jednak nie koniec, bo niejako na deser, w środę 14 października o godz. 19.00 w przepięknym prezbiterium kościoła Św. Trójcy zespół Goldberg Baroque Ensemble, tym razem z polskimi solistami

– sopranistką Anną Zawiszą, alcistką Heleną Poczykowską, tenorem Sebastianem Machem oraz basem Dawidem Biwo zaprezentują premierowo monograficzny koncert kantat Johanna Theodora Roemhildta ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej – kompozytora, który nigdy w Gdańsku nie był, ale jego dzieła były tutaj często wykonywane, o czym świadczy największy w Europie zbiór utworów zachowanych właśnie w Gdańsku.

Światowej sławy wykonawcy, oryginalne dawne instrumenty, dawne techniki wykonawcze, nie zmieniona od stuleci akustyka gotyckiego kościoła Św. Trójcy oraz neogotyckiego kościoła Św. Jana Bosko, unikatowe wnętrze kościoła Św. Jana, oryginalne umiejscowienie muzyków na jedynym w Polsce Lektorium, wreszcie muzyka nie słyszana nigdzie indziej w Polsce sprawią, że wejdziemy w sytuację uczestnika wydarzeń muzycznych z przed wieków.

Pozwólmy sobie na krótką podróż w czasie !

Zapraszam do Gdańska ! Zapraszam do kościoła Św. Trójcy, Św. Jana i Św. Jana Bosko !

Andrzej Szadejko

Dyrektor

Andrzej Szadejko

Kompozytor, dyrygent, organista, organizator życia muzycznego.

Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie i i Hochschule für Alte Musik Schola Cantorum Basiliensis w Bazylei/Szwajcaria. Uczestniczył w 30 mistrzowskich kursach organowych, klawesynowych i na pianoforte w Polsce, Niemczech, Holandii i Szwajcarii. Finalista i laureat wielu konkursów organowych w Polsce i za granicą.

Doktor habilitowany sztuk muzycznych i profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku. Profesor wizytujący uczelni w Niemczech, Finlandii i USA. Laureat i stypendysta wielu instytucji polskich i zagranicznych.

Od roku 1994 regularnie koncertuje w Polsce, Europie, a także w USA jako solista, kameralista i dyrygent. Oprócz organowej działalności koncertowej zajmuje się także komponowaniem. Ekspert w dziedzinie historycznego budownictwa organowego. Jest konsultantem, bądź sprawuje nadzór nad wieloma projektami organowymi w Polsce, a także na Litwie i w Belgii. Założyciel i szef zespołu Goldberg Baroque Ensemble, z którym nagrywa premierowe wykonania kantat kompozytorów osiemnastowiecznych z Pomorza. Jako solista i dyrygent ma na swoim koncie 19 wydawnictw płytowych dla wytwórni polskich i niemieckich wielokrotnie nominowanych do nagrody FRYDERYK. Obecnie jest szefem artystycznym serii MUSICA BALTICA w renomowanej wytwórni niemieckiej MDG.

Autor wydawnictw monograficznych, a także opracowań naukowych i artykułów drukowanych w periodykach polskich i zagranicznych. Autor audycji Organy Nieograne w Programie Drugim Polskiego Radia. Organizator i autor wielu formatów artystycznych i festiwali w Gdańsku: Festiwal ORGANy PLUS+, cykl Koncerty dla Gdańszczan, happeningi dla dzieci Popiszczmy Razem, konkurs plastyczny „...i zagrały organy", Pomerania 2008 – międzynarodowe spotkania budowniczych organów, GdO Tagung 2018 - Międzynarodowy Zlot Miłośników Organów.

Program

Wykonawcy

Archiwum

Miejsca

Klasztor OO. Franciszkanów

Kompleks franciszkańskich zabudowań klasztornych położony jest na Starym Przedmieściu, w bezpośrednim sąsiedztwie głównych atrakcji turystycznych Starego Miasta w Gdańsku. Należący ponownie do Franciszkanów Kościół Św. Trójcy (i Św. Anny) jest doskonale widoczny przy wjeździe do Gdańska od strony południowej, a jego więźba dachowa z wieżyczką-sygnaturką jest dominującym elementem panoramy starego miasta od strony południowej.
Historia budowli sięga XIV wieku i początków działalności franciszkanów w Gdańsku. W wieku XVI w zabudowaniach poklasztornych stworzono sławne gimnazjum i pierwszą bibliotekę publiczną. W wieku XIX w murach klasztornych powstało muzeum historii naturalnej. Po drugiej wojnie światowej, mimo oporów komunistycznych władz państwowych, Franciszkanie powrócili do części kompleksu zamykając tym samym pewien etap historii tego miejsca.
Kościół Św. Trójcy to jeden z trzech oryginalnie zachowanych od zniszczeń wojennych kościołów gdańskich. Jest to gotycka budowla, w typie halowym złożona z dwóch części:
trójnawowego kościoła głównego i jednonawowego prezbiterium. Obie części są przedzielone lektorium z 1488 roku. Jest to jedyna tego typu oryginalnie zachowana konstrukcja w Polsce. Niespotykane właściwości akustyczne zapewniają gotyckie sklepienia kościoła głównego, podtrzymywane na wysokości 22,65 m przez 10 masywnych filarów rozstawionych w dwóch szeregach co 5 metrów. Szerokość trzech naw to 29,1 metrów, a długość kościoła głównego (50,7 m) wraz z prezbiterium sięga 82 metrów. W konstrukcji bryły budowli kościelnej zwraca uwagę asymetryczne zgięcie osi prezbiterium względem osi kościoła głównego. Organy są umiejscowione na dwóch przylegających do siebie balkonach po południowej stronie lektorium na przecięciu kościoła głównego i prezbiterium, w transepcie. Składają się z trzech szaf, w których umieszczono piszczałki. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie architektoniczne w Polsce i jedno z kilku podobnych na świecie.
Temu najprawdopodobniej zawdzięczany doskonałe warunki akustyczne do realizacji przedsięwzięć muzycznych, których forma ograniczona jest tylko wyobraźnią i pomysłowością organizatora.
afejsakos

Centrum Św. Jana w Gdańsku

Pierwsza wzmianka o istnieniu niewielkiej kaplicy pod wezwaniem św. Jana pojawiła się w 1358. Od około 1360 do ok 1546 roku trwała budowa trójnawowej gotyckiej świątyni w typie halowym, jednak aż do końca osiemnastego wieku konstrukcja kościoła była wzmacniana z zewnątrz ze względu na niestabilną statykę. W latach 1463–1465 kościół otrzymał sklepienia gwiaździste, a w 1612 roku pojawił się tam jeden z największych europejskich kamiennych ołtarzy autorstwa Abrahama van den Blocke'a, zachowany do dziś. W latach 1680-1690 przy północnej stronie transeptu powstała biblioteka fundacji Zachariasza Zappio. W marcu 1945 kościół spłonął. Zniszczeniu uległy więźba dachowa, dach, okna i posadzka, naruszona została konstrukcja, a także bliźniacze kamieniczki barokowe przy południowej ścianie prezbiterium. Po zakończeniu działań wojennych wypalony budynek kościoła przykryto dachem i zabezpieczono jego cenne sklepienia. Samą świątynię przeznaczono na lapidarium i nie został objęty planową rekonstrukcją Głównego Miasta, a większość jego wyposażenia została przeniesiona do Kościoła Mariackiego w Gdańsku. Kościół nie został po wojnie przejęty na cele kultu religijnego, przez wiele lat niszczał, stanowił także scenografię dla filmów wojennych skutkiem czego popadał w dalszą ruinę. W 1960 gmina ewangelicka zrezygnowała z własności świątyni, ale dopiero w 1991 kościół formalnie przekazano diecezji gdańskiej.
Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku na podstawie umowy z Archidiecezją Gdańską jako użytkownik kościoła św. Jana od 1995 roku zarządza jego odbudową, konserwacją i adaptacją na Centrum Kultury - Centrum św. Jana. Odbudowa organów Johanna Rhodego jest największym elementem II etapu projektu rewaloryzacji i adaptacji kościoła, i została dofinansowana w ramach projektu „Rewaloryzacja i adaptacja kościoła św. Jana w Gdańsku na Centrum Św. Jana – etap II”, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

akos

Kościół Świętego Jana Bosko na Oruni

Pierwsza drewniana kaplica została wzniesiona przez Krzyżaków na Oruni prawdopodobnie w I połowie XV wieku. W 1571 została ona rozbudowana i konwertowana na kościół luterański, który w roku 1577 spłonął. Dopiero w roku 1608 zapoczątkowano budowę nowego kościoła, a w roku 1684 dobudowano wieżę. W wyniku kolejnej przebudowy, zakończonej 13.06.1764 roku, rozbudowano zachodnią i północną część świątyni.
3 września 1813 kościół został podpalony przez oblegające Gdańsk wojska rosyjskie. Dopiero w roku 1820 dzięki osobistemu i finansowemu zaangażowaniu radcy handlowego Hoenego, który był posiadaczem dużych terenów na Oruni rozpoczęto budowę dzisiejszej światyni według projektu nadwornego cesarskiego architekta – Karla Friedricha Schinkla z Berlina. Powstała ceglana neogotycka bryła kościoła wraz ze smukłą wieżą, zwieńczoną ostrym hełmem z rzadko spotykanymi pozornymi, „gotyckimi” sklepieniami wykonanymi z drewna i pokrytymi warstwą tynku kształtującą żebra i konsole wspartymi na 8 drewnianych filarach podtrzymujących również emporę biegnącą wzdłuż ścian bocznych, łączącą się nad wejściem głównym, na której umieszczono później organy. Nowy oruński kościół konsekrowano 5 października 1823 r. Friedrich Hoene m.in. właściciel terenu, na którym obecnie znajduje się Park Oruński, ufundował ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i organy.
Kościół trwał w dobrej kondycji do roku 1945, kiedy to nacierające wojska radzieckie ponownie go zniszczyły. Pomimo jednak uszkodzenia dachu, wieży i okien, z których powypadały maswerki i witraże świątynia nie uległ tak ogromnej dewastacji, jak większość budynków sakralnych w samym mieście.
Po wojnie budynek kościoła na Oruni został przez ówczesnego biskupa gdańskiego Karola Marię Spletta przydzielony salezjanom, jako kościół rektorski, a 15 lipca 1994 roku kościół stał się kościołem parafialnym, odłączając się od pobliskiej parafii na Starych Szkotach.

akos

Organy

O organach w kościele Św. Trójcy w Gdańsku

Organy w kościele Św. Trójcy w Gdańsku są ewenementem konstrukcyjnym, architektonicznym i muzycznym na skalę światową. Są jednym z najważniejszych instrumentów w Europie, promieniującym już teraz na całą kulturę muzyczną regionu. Jest to jedyny tego typu instrument w Polsce i w Europie.
Instrument spełnia funkcje liturgiczne, koncertowe, oświatowe, edukacyjne i badawcze w różnych programach przeznaczonych dla dzieci, młodzieży i specjalistów w wielu dziedzinach sztuki i techniki.
Projekt odbudowy wielkich organów zakłada odtworzenie stylistyki i technik budownictwa właściwych dla siedemnasto- i osiemnastowiecznego Gdańska.
Zachowanie większości elementów drewnianych szaf organowych (ok. 66% szafy głównej i pozytywu oraz 90% prospektu pedałowego), o wielkiej wartości historycznej i artystycznej, umożliwiło zrekonstruowanie ich w kształcie pierwotnym - zachowując stylistykę manierystyczną empory, szafy głównej i Rückpositivu, oraz stylistykę barokową balkonu i prospektu pedałowego. Zinwentaryzowane elementy poddane były pracom konserwatorskim i odtworzeniowym, a następnie użyte do odbudowy elementów architektonicznych empory i prospektów organowych. Prace odbywały się pod nadzorem konserwatorskim i organmistrzowskim.
Odbudowa organów w kościele św. Trójcy ma podstawowe znaczenie dla rozwoju kulturalnego kompleksu klasztornego. Jest to największy i jeden z ostatnich obecnie restaurowanych i rekonstruowanych zabytków ruchomych Gdańska.
Celem odbudowy organów Mertena Friese, było przywrócenie ich kształtu i charakteru, jaki instrument miał po ostatniej przebudowie z okresu baroku z połowy XVIII-go wieku, dokonanej przez gdańskiego organmistrza Rudolpha Dalitza.
Odtworzenie instrumentu nastąpiło przy użyciu technik budownictwa organowego właściwych dla epoki, w której organy były budowane. Powstał instrument o kształcie i możliwościach niespotykanych, a wręcz niemożliwych do uzyskania w innych miejscach w Polsce. W barokowym kształcie organy nawiązują do tradycji budownictwa organowego charakterystycznego dla krajów basenu Morza Bałtyckiego i tworzą ważne ogniwo odtworzenia kultury rzemieślniczej kręgu hanzeatyckiego, w takich miastach, jak Hamburg, Stralsund, Kopenhaga, Göteborg, Sztokholm czy Ryga.
Odbudowa, tak dużego i ważnego dla kultury muzycznej regionu i Polski, instrumentu ma wiele unikalnych cech. Przede wszystkim konstrukcja instrumentu składającego się z kilku prospektów nie ma sobie podobnych na całym świecie. Ponadto organy są umiejscowione na swoim dawnym miejscu, na balustradzie po południowej stronie prezbiterium, przy lektorium. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie konstrukcyjne na świecie. W żadnym innym kościele w Polsce i w Europie nie istnieje tak duże lektorium z przylegającymi do niego organami, mogące pomieścić chór i orkiestrę. Daje to praktycznie nieograniczone możliwości wykorzystania wnętrza kościoła św. Trójcy dla celów muzycznych, nadając tym produkcjom dodatkowy walor wykonawstwa zgodnego z historycznymi praktykami muzycznymi.
Całkowita rekonstrukcja organów umożliwia wykonywanie koncertów kameralnych-instrumentalnych i wokalnych (w prezbiterium), kameralnych-instrumentalnych i wokalnych z organami (lektorium), oraz dużych koncertów symfonicznych i oratoryjno-kantatowych (główny kościół). Usytuowanie wykonawców i słuchaczy zależy tylko od charakteru koncertu, liczby słuchaczy i rodzaju repertuaru.
Projekt został ukończony w maju 2018 roku, a organy już teraz służą nie tylko celom liturgicznym czy koncertowym, ale również edukacyjnym i naukowym.

Krótka historia instrumentu

1616-18 - prawdopodobnie Merten Freise buduje organy
1697 - Georg Nitrowski wykonuje Cimbelstern
1703 - Tobias Lehmann przebudowuje instrument i dobudowuje szafę pedałową
1757 - ostatnia barokowa przebudowa instrumentu przez Rudolpha Dalitza
1914 - instrument zostaje rozbudowany i spneumatyzowany przez firmę organmistrzowską Otto Heinrichsdorfa
1943 - demontaż organów w czasie Drugiej Wojny Światowej
1960 - częściowa rekonstrukcja balkonu pedałowego i budowa pneumatycznego instrumentu przez firmę Ryszarda Plenikowskiego z Kartuz
2008 - początek rekonstrukcji zabytkowych szaf organowych
2013 - odbudowa pierwszej sekcji instrumentu - Rückpositivu przez firmę organmistrzowską Kristiana Wegscheidera z Drezna we współpracy z Szymonem Januszkiewiczem z Niedalina
2015 zakończenie rekonstrukcji wszystkich elementów zabytkowych szaf organowych
2017 - odbudowa kolejnych sekcji organowych – Gross Pedal, Klein Pedal, Brustwerk
2018 - odbudowa sekcji głównej – Hauptwerk i zakończenie projektu.

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach Johanna Friedricha Rhodego

W roku 2019, po 77 latach powracił na swoje dawne miejsce w zrekonstruowanej formie jeden z najświetniejszych instrumentów osiemnastowiecznej Europy, którego nowoczesne rozwiązania technologiczne były w tamtym czasie przez znawców stawiane za wzór dla innych instrumentów. 30-głosowy instrument powstał oryginalnie wraz z chórem muzycznym w latach 1760-61 jako drugi instrument pomocniczy dla wielkich organów głównych, których prospekt znajduje się obecnie w Bazylice Mariackiej. Budowniczym tego najnowocześniejszego instrumentu w owym czasie w Europie był Johann Friedrich Rhode, prawdopodobnie uczeń Andreasa Hildebrandta z Gdańska, współpracownik Christiana Obucha na Pomorzu i Warmii, oraz Jonasa Grena i Petera Strahla w Szwecji. Przepiękną snycerkę i oprawę rzeźbiarską prospektu organowego wykonał Johann Heinrich Meissner, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy działających nad Bałtykiem. Szczęśliwie ten bogato rzeźbiony i złocony prospekt organowy dzięki ewakuacji w latach 1943-44 zachował się w całości. Instrument musiał zostać jednak odtworzony. Główna ideą, która przyświecała tej realizacji była maksymalna wierność oryginałowi, co udało się osiągnąć niemal w 100 % dzięki profesjonalnej pracy firmy konserwatorskiej p. Jacka Dyżewskiego Dart z Gdańska oraz konsorcjum polsko-belgijskiemu firm organmistrzowskich Guido Schumachera z Eupen w Belgii i Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego. Intonacja i strojenie zostały powierzone wybitnemu organmistrzowi z Łotwy – Janisowi Kalninsowi. Całość projektu była prowadzona przez Iwonę Berent – kustosza kościoła Św. Jana, która od wielu lat kieruje konsekwentnie rewitalizacją całego kościoła oraz dr hab. Andrzeja Szadejko – autora badań i koncepcji rekonstrukcji organów, który pełnił nadzór nad projektem, a obecnie jest kuratorem instrumentu.

Krótka historia instrumentu

1560-64 – pierwsze znane nam organy boczne zbudowane w nawie południowej przez Hansa Behrendta
1642 – kolejny instrument zbudowany przez Michaela Fischera.
1688 – przeniesienie organów bocznych do nawy północnej.
1760-61 – nowe organy Johanna Friedricha Rhodego z nowym chórem muzycznym zbudowane w miejsce poprzedniego instrumentu.
1912 – nowe 17-głosowe pneumatyczne organy Eduarda WItteka zbudowane w historycznej szafie organowej
1943-44 – demontaż barokowego prospektu i empory organowej
1945 – zniszczenie kościoła i organów pneumatycznych
2017-2019 – rekonstrukcja barokowo-klasycznych organów przez konsorcjum firm Guido Schumachera i Szymona Januszkiewicza

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

O organach w kościele Św. Jana Bosko na Oruni

Historia najmniejszego z instrumentów festiwalowych jest bardzo zawiła. Przez długi czas pierwotne autorstwo instrumentu przypisywano w literaturze Johannowi Hellwigowi z roku 1611. Jednak w trakcie niedawnej renowacji odkryto, że mechaniczny 20-głosowy instrument oryginalnie powstał w roku 1749 w warszatacie słynnego gdańskiego organmistrza – Andreasa Hildebrandta dla nieistniejącego już kościoła szpitalnego, który kolejny raz odbudowano w 1734 roku tuż za murami Gdańska. Z tej okazji 8 czerwca 1749 roku w trakcie poświęcenia nowowybudowanych organów wykonano uroczystą kantatę Johanna Daniela Pucklitza, gdańskiego kompozytora – Saget dank allezeit, która zachowała się w zbiorach Biblioteki Gdańskiej. Kościół ten został ponownie zniszczony w 1807 roku przez wojska francuskie, a zdewastowany instrument wraz z szafą zdemontował i przechował gdański organmistrz Christian Ephraim Ahrendt. W roku 1824 używając oryginalnych elementów zorganów Hildebrandta, Ahrendt zbudował na chórze oruńskiej świątyni nowy instrument przystosowując go wizualnie do neogotyckiego wystroju wnetrza. W dwudziestym wieku instrument ulegał wielokrotnym przebudowom. Najpierw w 1911 w barokowej szafie Eduard Wittek wybudował nowe 17-głosowe organy pneumatyczne, a następnie w latach 1986 Wawrzyniec Rychert, a w latach 2000 inni nieuprawnienie ludzie zmieniali częściowo dyspozycję instrumentu oraz parametry techiczne doprowadzając do jego dewastacji.

Dzięki inicjatywie księdza Mariusza Słomińskiego, proboszcza parafii pw. Św. Jana Bosko na Oruni  w latach 2017-18 zrealizowano projekt renowacji i częściowej rekonstrukcji neoromantycznych organów pneumatycznych elbląskiej firmy Eduarda Wittka ufundowanych w 1911 roku dla tutejszego kościoła przez rodzinę Hoene. Program dwuletnich prac obejmował renowację i konserwację szafy organowej oraz przywrócenie oryginalnego neoromantycznego kształtu instrumentu sprzed ponad stu lat. W prace pod nadzorem dr hab. Andrzeja Szadejko zaangażowana była firma organmistrzowska Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego i pracownia konserwatorska pani Jolanty Pabiś-Ptak oraz ich współpracownicy. Konserwacja organów była wspierana finansowo z ofiar parafian oraz ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Miasta Gdańska.

Obecnie jest to jedyny jednorodny stylistycznie instrument neoromantyczny na całym Pomorzu.

Krótka historia instrumentu

1749 – nowe organy Andreasa Hildebrandta w odbudowanym Lazaretkirche za murami miasat Gdańska
1807 – demontaż pozostałości organów przez gdańskiego organistrza Christiana Ephraima Ahrendta
1824 – budowa nowego instrumentu z uzyciem elementów starego w kościele na Oruni
1911 – Eduard Wittek buduje nowe organy pneumatyczne w barokowej szafie.
1986 – Wawrzyniec Rychert przebudowuje instrument w duchu Orgelbewegung
Lata 2000 – dewastacja instrumentu przez samozwańczych organmistrzów
2017-18 – renowacja i częściowa rekonstrukcja organów Witteka przez Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego

Dyspozycja instrumentu

Alt Text

Galeria

ORGANy PLUS+ WEHIKUŁ CZASU 14.06.2019

ORGANy PLUS+ IMPRO 15.06.2019

ORGANy PLUS+ SCHUETZ 16.06.2019

ORGANy PLUS+ Holandia 6.10.2018

ORGANy PLUS+ Jan z Lublina 7.10.2018

Organizacja

Jak dojechać

Miejsce koncertów:
Kościół OO. Franciszkanów p.w. Św. Trójcy w Gdańsku, ul. Św. Trójcy 4
Centrum Św. Jana w Gdańsku ul. Świętojańska 50
Kościół rzymskokatolicki pw. Św. Jana Bosko ul. Gościnna 15

Wyśrodkuj mapę

Bilety

Bilety można nabyć na godzinę przed koncertem w kasie festiwalu oraz na bilety@organyplus.com
Miejsca na koncerty nie są numerowane.

W dniach 5,9,12 października WSTĘP WOLNY

Cena biletów: 25 PLN – normalny, 10 PLN - ulgowy

Bilety ulgowe przysługują:

  • studentom (z ważną legitymacją)
  • posiadaczom Karty do Kultury
  • posiadaczom KARTY DUŻEJ RODZINY
  • Patronom Piszczałek

Bezpłatne wejście przysługuje: młodzieży szkolnej, studentom uczelni artystycznych oraz emerytom i rencistom

Kontakt

Organizator:
Stowarzyszenie Przyjaciół Kościoła Św. Trójcy „Dziedziniec” w Gdańsku
ul. Św. Trójcy 4
80-822 Gdańsk

Dyrektor naczelny festiwalu
Dr hab. Andrzej Szadejko
info@organyplus.com

Biuro festiwalu
biuro@organyplus.com
tel.kom. 728 376 237

Mecenasi


Press room

Organy PLUS+ © 2016
designed by monolight.eu
graphics by Beata Czerepak